Астрономияда жуда катта масофаларни ўлчаш ва ифодалаш учун қуйидаги махсус масофа бирликлари қўлланилади: Астрономик бирлик, Ёруғлик Йили, ҳамда, Парсек.
- Астрономик бирлик (а.б.) - Ер ва Қуёш ўртасидаги масофа.
- Ёруғлик Йили (ёр.йил.) - ёруғликнинг бир тропик йил муддатда босиб ўтадиган йили.
- Парсек (пк) - йиллик параллакси бир сонияга тенг бўлган (бошқача айтганда, ер орбитасининг ўртача радиуси бир секунд бурчак остида кўринадиган масофа) масофа.
Жадвалада ушбу бирликлар орасидаги муносабатлар келтирилган.
|
Масофа бирлиги |
км |
а.б. |
Ёр.йили |
пк |
кпк |
Мпк |
|
Километр |
1 |
6.69·10–9 |
1.06·10–13 |
3.24·10–14 |
3.24·10–17 |
3.24·10–20 |
|
Астрономик бирлик |
1.496·108 |
1 |
1.58·10–5 |
4.85·10–6 |
4.85·10–9 |
4.85·10–12 |
|
Ёруғлик йили |
9.46·1012 |
6.32·104 |
1 |
3.07·10–1 |
3.07·10–4 |
3.07·10–7 |
|
Парсек |
3.08·1013 |
2.06·105 |
3.26 |
1 |
10–3 |
10–6 |
|
Килопарсек |
3.08·1016 |
2.06·108 |
3.26·103 |
103 |
1 |
10?3 |
|
Мегапарсек |
3.08·1019 |
2.06·1011 |
3.26·106 |
106 |
103 |
1 |
Изоҳ:
- 1 астрономик бирлик = 1.49600?1011 метр = 149 600 000 километр ;
- 1 ёруғлик йили = 9.4605·1015 метр = 9.4605·1012 километр ≈ 63239.7 а.б. ≈ 0.306595 пк ;
- 1 парсек = 3.0857·1016 метр = 3.0857·1013 километр ≈ 206265 а.б.
Параллакс" ва "Секунда" сўзларининг дастлабки бўғинларидан келтириб чиқарилган.
Йиллик параллакс ердаги кузатувчига нисбатан, унинг ер шари билан биргаликда қуёш атрофида айланиши туфайли макон бўйлаб ҳаракатланиши натижасида, осмон ёриткичларининг фазо сферасидаги кўриниш жойининг ўзгариши.