Анал ёриқ — бу анал соҳада пайдо бўладиган кичик йиртиқ ёки ёриқ. Бу ёриқ дефекатсия пайтида оғриқ, қон кетиш ва ёниш каби белгиларга олиб келиши мумкин. Анал ёриқлар одатда ич қотиши, диарея, туғиш ёки анал жинсий алоқа каби сабабларга кўра юзага келади. Кўпинча анал ёриқлари қисқа вақт ичида тузалиб кетади, аммо баъзи ҳолларда улар сурункали ҳолга келиши ва жарроҳлик аралашувни талаб қилиши мумкин.
Анал ёриқнинг белгилари қандай?
Анал ёриқнинг энг кенг тарқалган аломати дефекатсия пайтида ёки ундан кейин кучли оғриқдир. Оғриқ кўпинча бир неча дақиқа ёки соат давом этиши мумкин. Бундан ташқари, дефекатсия пайтида ёки ундан кейин анусдан келадиган ёрқин қизил қон ҳам аломатдир. Қон кўпинча ҳожатхона қоғозига тушади ёки ахлатда пайдо бўлади. Баъзи одамларда анал ёриқлари ёниш, қичишиш ёки спазм каби бошқа аломатларга ҳам олиб келиши мумкин.
Анал ёриқлар қандай ташхис қилинади?
Анал ёриқлари одатда анусни физик текширувдан ўтказиш орқали аниқланади. Шифокорингиз сизнинг аломатларингиз, тиббий тарихингиз ва ичак одатларингиз ҳақида сўраши мумкин. Баъзида шифокорингиз геморрой, хўппоз ёки ўсмалар каби шунга ўхшаш аломатларга олиб келиши мумкин бўлган бошқа ҳолатларни текшириш учун рақамли ректал текширувни (ДРЕ) ўтказиши мумкин. ДРЕ ҳар қандай анормалликларни ҳис қилиш учун қўлқопли бармоқни анусга киритишни ўз ичига олади.
Баъзи ҳолларда шифокор анал қон кетишининг бошқа сабабларини, масалан, колоноскопия, сигмоидоскопия ёки аноскопияни истисно қилиш учун қўшимча тестларни буюриши мумкин. Ушбу тестлар камера ва ёруғлик билан юпқа найчани анус ва йўғон ичакка киритишни ўз ичига олади.
Анал ёриқ қандай даволанади?
Анал ёриқни даволашнинг мақсади ёриқнинг тикланишини таъминлаш ва унинг яна пайдо бўлишининг олдини олишдир. Даволаш усуллари қуйидагиларни ўз ичига олади:
Толали озиқ-овқатларни истеъмол қилиш, кўп миқдорда сув ичиш ва мунтазам равишда машқ қилиш каби турмуш тарзини ўзгартириш орқали ич қотишининг олдини олинг ва ахлатни юмшатинг.
Дефекатсия пайтида зўриқманг ёки узоқ вақт ўтирманг.
Оғриқ ва спазмни иссиқ сув билан ванна қабул қилиш ёки илиқ компресс қўллаш орқали камайтириш.
Шифокор томонидан тавсия этилган оғриқ қолдирувчи, яллиғланишга қарши, антибиотиклардан фойдаланиш.
Анал соҳага шифокор томонидан тавсия этилган крем, малҳам ёки шамларни суртиш ёки қўйиш.
Агар бу усуллар самара бермаса ёки анал ёриқлари сурункали ҳолга келиб қолса, жарроҳлик йўли билан даволаш усули ҳам мавжуд. Жарроҳлик даволашда спазмни бартараф этиш ва қон оқимини олдини олиш учун анал сфинктер мушакларининг бир қисми кесилади. Шундай қилиб, ёриқни даволаш осонроқ бўлади.
Ўзингизни анал ёриқдан ҳимоя қилиш учун нима қилиш керак?
Ичак соғлиғингизга ғамхўрлик қилиш ва ануснинг шикастланиши ёки тирнаш хусусияти келтириб чиқарадиган омиллардан қочиш орқали анал ёриқларининг олдини олишингиз мумкин. Анал ёриқларнинг олдини олиш бўйича баъзи маслаҳатлар:
- Қабзиятнинг олдини олиш учун толали овқатлар истеъмол қилинг, кўп сув ичинг ва мунтазам равишда машқ қилинг.
- Дефекатсия пайтида зўриқманг ёки узоқ вақт ўтирманг.
- Анал соҳани тоза ва қуруқ ҳолда сақланг. Нам салфеткалар ёки юмшоқ туалет қоғозидан фойдаланинг.
- Агар анус соҳасида оғриқ, қон кетиш ёки бошқа муаммога дуч келсангиз, шифокор билан маслаҳатлашинг.
Анал ёриқларнинг асоратлари қандай?
Анал ёриқлари тўғри даволанмаса ёки тез-тез такрорланса, асоратларни келтириб чиқариши мумкин. Баъзи мумкин бўлган асоратларга қуйидагилар киради:
Инфексион: Анусдаги очиқ яра бактерия ёки замбуруғлар томонидан инфексияланиши мумкин, бу йиринг, иситма ва кўпроқ оғриқ келтириши мумкин.
Анал оқма: оқма икки орган ёки тўқималар ўртасидаги ғайритабиий алоқадир. Анал оқма анусдаги инфексия тананинг бошқа қисмига, масалан, анус, тўғри ичак ёки қин атрофидаги терига тарқалганда ривожланиши мумкин. Анал оқма анусдан оқинди, қон кетиши ва ҳидга олиб келиши мумкин.
Анал стеноз: Бу анал сфинктернинг чандиқлари ёки спазми туфайли анал каналининг торайиши. Анал стеноз ахлатни чиқаришни қийинлаштиради ёки оғриқли қилади ва ич қотиши ва нажасни сиқиш хавфини оширади.
Инконтинанс: Бу анал сфинктернинг шикастланиши ёки заифлиги туфайли ичак ҳаракатини назорат қилишни йўқотишдир. Инконтинанс анусдан нажас ёки газнинг оқиб чиқишига олиб келиши ва сизнинг гигиена ва ўзингизни ҳурмат қилишингизга таъсир қилиши мумкин.
Анал ёриқлар тез-тез учрайди ва одатда ўз-ўзидан даволанади, лекин улар жуда кўп ноқулайликга олиб келиши мумкин. Агар сизда анал ёриқлари бўлса, аломатларингизни энгиллаштириш ва шифо жараёнини тезлаштириш учун баъзи уй даволаниш усулларини синаб кўришингиз мумкин. Аммо, агар сизнинг анал ёриқларингиз давом этса, ёмонлашса ёки такрорланса, тўғри ташхис қўйиш ва даволаш учун шифокорингизга мурожаат қилишингиз керак. Шунингдек, ичакнинг соғлиғига ғамхўрлик қилиш ва анусни шикастлайдиган ёки безовта қиладиган омиллардан қочиш орқали анал ёриқларининг олдини олишингиз мумкин.