Диарея нима
Диарея — бу кунига уч мартадан кўпроқ сувли ахлатни чиқариш ҳолати. Диарея — бу ичак ҳаракатининг частотаси, миқдори ва мустаҳкамлигига таъсир қилувчи овқат ҳазм қилиш бузилиши. Диарея ўткир, одатда бир неча кун ичида ёки сурункали, тўрт ҳафтадан кўпроқ давом этиши мумкин. Диареянинг энг кенг тарқалган сабаблари орасида вирусли, бактериал ёки паразитар инфексиялар, дори воситаларининг ножўя таъсири ва ичак касалликлари киради.
Нималар диареяга олиб келади?
Диарея қўзғатувчилари ифлосланган овқатни истеъмол қилиш, ифлос қўлларни оғизга солиш орқали юқади. Ич кетишига олиб келадиган микроблар табиатда одам ва ҳайвонларнинг нажаслари билан ифлосланган сувда яшайди.
Диарея қандай аломатлар билан бирга келади?
Диареянинг энг аниқ белгиси сувли ахлат бўлса-да, диарея билан бирга баъзи бошқа топилмалар ҳам бўлиши мумкин. Булар:
- Шошилинч ва доимий ҳожатхонага бориш зарурати
- Катта ҳожатхонани ушлаб туролмаслик
- Чанқоқлик
- Кўнгил айниши қусиш
- Заифлик
- Қорин бўшлиғида газ борлигига шикоят
- Қорин оғриғи
- Қонли ёки шилимшиқ ахлат.
Болаларда диареянинг нечта тури кузатилади?
Болаларда диареянинг иккита асосий тури мавжуд: ўткир диарея ва сурункали диарея. Ўткир диарея одатда инфексия туфайли юзага келадиган ва бир неча кун ичида ўтиб кетадиган ҳолат. Ўткир диареяда болада тез-тез ва сувли дефекатсия, қусиш, иситма, ташналик ва заифлик пайдо бўлиши мумкин. Ўткир диареядаги энг муҳим хавф боланинг суюқлик ва минералларни йўқотишидир.
Шу сабабли, болага кўп миқдорда суюқлик берилиши ва йўқолган минераллар алмаштирилиши керак. Сурункали диарея камида тўрт ҳафта давом этадиган диареяни англатади. Сурункали диареяда болада вазн йўқотиш, ўсишнинг кечикиши, тўйиб овқатланмаслик ва камқонлик каби муаммолар пайдо бўлиши мумкин. Сурункали диарея одатда асосий ичак касаллиги ёки бузилишидан келиб чиқади. Шу сабабли сурункали диарея билан оғриган болалар шифокорга мурожаат қилишлари ва керакли текширувлардан ўтишлари керак.
Диарея билан оғриган болага ғамхўрлик қилиш бўйича тавсиялар
Диарея билан оғриган болага ғамхўрлик қилишнинг энг муҳим нуқтаси боланинг суюқлик ва минераллар йўқотилишининг олдини олиш ёки уни қоплашдир. Шу мақсадда болага сув, минерал сув, суюлтирилган мева шарбати ёки оғиз орқали регидратсия эритмаси каби кўп миқдорда суюқлик берилиши керак. Боланинг овқатланишига ҳам эътибор қаратиш лозим. Бола сут ва сут маҳсулотлари, ёғли ва аччиқ овқатлар, толали овқатлар, қизариб пишган овқатлар, тузланган бодринглар, томат пастаси ва шоколад каби диареяни кучайтирадиган овқатлардан узоқ туриши керак.
Бунинг ўрнига болага ичакларни бўшаштирувчи осон ҳазм бўладиган овқатлар, масалан, гуручли бўтқа, картошка пюреси, банан, майдаланган олма, қатиқ, пишлоқ, қайнатилган товуқ ёки балиқ берилиши керак. Ич кетишининг сабабига қараб, шифокор антибиотиклар, антипаразитиклар ёки пробиётиклар каби дори-дармонларни ҳам буюриши мумкин. Агар болада иситма бўлса, антипиретик дорилар ҳам қўлланилиши мумкин. Бироқ, дори-дармонларни қўллаш шифокор тавсиясига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Агар диарея оғир бўлса ёки болада сувсизланиш белгилари бўлса, кечиктирмасдан шифокорга мурожаат қилиш керак. Агар болада қуйидаги аломатлардан бири ёки бир нечтаси бўлса, шошилинч тиббий ёрдамга мурожаат қилиш керак:
- Оғизда қуруқлик
- Чуқур кўзлар
- Терининг эластиклигининг пасайиши
- Сийдик миқдорининг камайиши
- Ҳаддан ташқари безовталик ёки уйқучанлик
- Қонли ёки шилимшиқ ахлат
- Юқори иситма.