Кимёвий реактсиялар бизнинг дунёмизда содир бўладиган кўплаб жараёнларнинг асосидир. Сувнинг қайнаши каби дунёвий ҳодисалардан тортиб тирик организмлардаги мураккаб жараёнларгача кимёвий реактсиялар кундалик ҳаётимизни шакллантиради. Бироқ, ҳар қандай жараён каби, улар доимий тезликда содир бўлмайди ва бу эрда Вант-Гофф қоидаси ёрдамга келади.
Вант-Гофф қоидаси нима
19-аср охирида Жейкоб Вант-Гофф томонидан таклиф қилинган Вант-Гофф қоидаси кимёвий реаксия тезлигининг ҳароратга боғлиқлигини тавсифлайди. Ушбу қоиданинг моҳияти шундаки, ҳарорат 10 даража Селсийга кўтарилганда реактсия тезлиги икки баробар ортади. Бошқача қилиб айтганда, ҳароратнинг ҳар 10 даража ошиши билан реаксия тезлиги икки баравар ортади.
Вант-Гофф қоидасини молекуляр тушуниш
Ушбу ҳодисани яхшироқ тушуниш учун кимёвий даражани кўриб чиқайлик. Кимёвий реактсияларда молекулалар тўқнашади ва янги моддалар ҳосил қилиш учун ўзаро таъсир қилади. Ҳароратнинг ошиши билан молекулалар кўпроқ энергия олади, бу уларнинг ҳаракатининг кучайишига олиб келади. Кўпроқ молекуляр ҳаракат уларнинг тўқнашуви эҳтимолини оширади, бу эса ўз навбатида кимёвий реактсияларни тезлаштиради.
Математик ифода Вант-Хофф қоидаси
Математик жиҳатдан Вант-Хофф қоидасини Аррениус тенгламаси ёрдамида ифодалаш мумкин: