Ҳомиладорлик даврида соғлом боланинг ривожланишини кузатиш ва потентсиал генетик муаммоларни баҳолаш учун турли хил тиббий тестлар ўтказилади. Ушбу тестлардан бири, Икки томонлама скрининг тести бўлажак оналарга ҳомиладорликни диққат билан кузатишга ва юзага келиши мумкин бўлган генетик хавфларни аниқлашга ёрдам беради. Ушбу мақолада Икки томонлама скрининг тести нима, у қандай қўлланилади, қандай ҳолатларда тавсия этилади ва унинг натижаларини қандай талқин қилиш кераклиги каби масалалар муҳокама қилинади.
Икки томонлама скрининг тести нима?
Икки томонлама скрининг тести — бу туғилмаган чақалоқнинг генетик ҳолатини баҳолаш учун ҳомиладорлик пайтида ўтказиладиган тиббий тест. Ушбу тест генетик анормалликларни, хусусан Трисомия 21 (Даун синдроми), Трисомия 18 (Эдвардс синдроми) ва Трисомия 13 (Патау синдроми) ни аниқлаш учун ишлатилади. Икки томонлама скрининг тести онанинг қонидаги баъзи оқсиллар ва гормонлар даражасини ўлчаш орқали ҳомиладорлик даврида потентсиал генетик муаммолар хавфи мавжудлигини аниқлайди.
Қачон мурожаат қилиш керак?
Икки томонлама скрининг тести одатда икки босқичдан иборат: Биринчи босқичда онанинг қонидаги баъзи оқсиллар ва гормонлар даражаси ўлчанади. Ушбу босқич одатда 10 дан 14 ҳафтагача содир бўлади. Биринчи босқич натижаларига кўра, унинг паст ёки юқори хавф эканлигини баҳолаш амалга оширилади. Юқори хавфли ҳолатларда иккинчи босқич, батафсил ултратовуш ва генетик тестлар тавсия этилиши мумкин.
Иккинчи босқич одатда 15 дан 20 ҳафтагача ўтказиладиган батафсил ултратовуш текширувини ўз ичига олади. Ултрасонографияда чақалоқнинг органлари, оёқ-қўллари ва ривожланиши батафсил текширилади. Шу билан бирга, чақалоқнинг бўйин ҳудудида шаффофликни ўлчаш ҳам амалга оширилади. Ушбу ўлчов Трисомия 21 хавфини баҳолашда муҳим мезондир.
Қайси ҳолларда икки томонлама скрининг тести тавсия этилади?
Икки томонлама скрининг тести одатда қуйидаги ҳолатларда тавсия этилади:
Она ёши: Айниқса, 35 ёшдан ошган бўлғуси оналар генетик хавф туфайли ушбу тестдан ўтишлари мумкин.
Оила тарихи: Илгари генетик касалликлар ёки хромосома аномалиялари бўлган оилаларда икки томонлама скрининг текшируви тавсия этилиши мумкин.
Олдинги ҳомиладорликдаги муаммолар: Агар олдинги ҳомиладорликларда генетик муаммолар юзага келган бўлса, икки марта скрининг текшируви ўтказилиши мумкин.
Ултрасонографик аномалиялар: Агар биринчи триместрда ўтказилган ултратовуш текширувида ғайритабиий натижалар олинса, икки томонлама скрининг текшируви тавсия этилиши мумкин.
Генетик хавф омиллари: Айниқса, оилада Даун синдроми ёки бошқа генетик касалликлар мавжуд бўлса, икки томонлама скрининг тестини баҳолаш мумкин.
Натижаларни қандай изоҳлаш мумкин?
Икки томонлама скрининг тест натижалари кўпинча «юқори хавф» ёки «паст хавф» сифатида ифодаланади. Юқори хавфли вазиятларда батафсилроқ тест тавсия этилиши мумкин. Бироқ, юқори хавфли натижа чақалоқнинг ушбу касалликлардан бирига эга эканлигини англатмайди. Кўпроқ ишончни таъминлаш учун генетик тестлардан фойдаланиш мумкин.
Кам хавфли натижа чақалоқнинг генетик анормалликларга эга бўлиш эҳтимоли камроқ эканлигини кўрсатади. Бироқ, бу тестлар тўлиқ аниқ эмас ва фақат эҳтимолликларни баҳолайди.
Хулоса
Икки томонлама скрининг тести ҳомиладорлик пайтида боланинг генетик ҳолатини баҳолаш ва потентсиал хавфларни аниқлаш учун ишлатиладиган тиббий тестдир. Ушбу тест келажакдаги оналарга чақалоқнинг соғлиғи ҳақида маълумот беришга ва керак бўлганда кейинги текширувларни режалаштиришга ёрдам беради. Бироқ, бу тестларнинг натижалари аниқ эмас ва ташхис қўйиш учун батафсилроқ тестлар талаб қилиниши мумкин. Шу сабабли, икки томонлама скрининг тест натижалари асосида қабул қилинган қарорлар мутахассис шифокорнинг раҳбарлиги билан амалга оширилиши керак.