Ички қон кетиш - бу ташхис қўйиш қийин бўлган ўта хавфли ҳолат. Бу қон йўқотиш билан намоён бўлади, унда қон табиий тери тўсиқлари орқали оқиб чиқмайди, балки ичак, қорин, бачадон, ошқозон ва бошқалар бўшлиқларига киради.
Ички қон кетиши турлари
Ички қон кетишини бошланиш вақти, жойлашиши, қон тўпланиши жойи, аломатлари борлиги бўйича таснифлаш мумкин. Таснифлашнинг энг кенг тарқалган усуллари:
Зарар кўрган томирнинг табиатига кўра: веноз, капилляр, артериал, аралашган;
Вужудга келиш сабаблари бўйича: диапедетик, аррозив, механик. Механик шикастланиш турли хил жароҳатларга олиб келади. Диапедезик тошма, сепсис ва бошқаларни келтириб чиқаради. Арозив сабаблар - некроз, ўсмалар.
Қон йўқотиш ҳажми бўйича: енгил, ўрта, оғир ва массив жароҳатлар бўлиши мумкин.
Қон кетишининг аниқ таснифи терапиянинг муваффақияти оширилади.
Ички қон кетиши аломатлари
Дастлабки босқичда ҳар қандай қон кетиш учун характерли бўлган бир қатор белгилар мавжуд:
- Уйқучанлик;
- Совуқ тер;
- Кўзлар қораяди;
- Чанқоқлик;
- Шиллиқ қават ва терининг оқариши;
- Бош айланиши, чалкашлик;
- Умумий заифлик.
Қон йўқотишининг енгил шакллари аломатсиз бўлиши мумкин ёки тез юрак уриши, қон босимининг пасайиши билан тавсифланади. Ўртача қон йўқотишда терининг оқариши, нафас олиш кучайиши, оёқ-қўллар увушиши ва совуқлик ҳисси, қуруқ оғиз пайдо бўлади.
Оғир ҳолатларда - уйқучанлик, кўнгил айниши, қусиш, қўлларнинг титраши ва сийдик миқдорининг пасайиши қўшилади.
Катта қон йўқотиш - бўш қараш, юзнинг ўткирлашиши, чўкиб кетган кўзлар билан бирга келади.
Ўлимга олиб келадиган қон йўқотиш - кома, тутқаноқ, брадикардияга олиб келади. Тери мармар, қуруқ ва совуқ бўлади.
Ички қон кетиши диагностикаси
Ички қон кетишида диагностик усулларга қуйидагилар киради:
- Мутахассис томонидан текшириш, қон босими ва пулсни ўлчаш;
- Қорин бўшлиғини палпатсия қилиш ва перкуссия қилиш;
- Рақамли текширув;
- Кўкрак қафаси аускултатсияси;
- Лаборатория қон синовлари;
- Колоноскопия;
- Ошқозонни зондлаш;
- Ситоскопия;
- Бронхоскопия;
- Ултратовуш;
- Рентгенологик текширувлар.
Ички қон кетишини даволаш
Даволашни бошлашдан олдин беморга биринчи ёрдам кўрсатилиши керак, бу қон кетиш хусусиятига боғлиқ. Бемор текис юзага ётқизиади. Истисно - бу ўпкада қон кетиш ҳолатлари, унда жабрланувчи "ярим ўтирган" ҳолатда бўлиши керак. Ички қон кетишда, овқатланиш ёки ичиш мумкин эмас.
Касалхонада шифокорлар қон йўқотишларини аниқлайдилар ва таснифлайдилар. Шундан сўнг улар ички қон кетишни тўхтатиш, қон йўқотишларини қоплаш ва микросиркулятсияни яхшилашга интилишади. Оғир ҳолатларда жарроҳлик амалиёти талаб қилинади.