Кимётерапия саратон ҳужайраларини ўлдириш ёки уларнинг ўсишини секинлаштириш учун ишлатиладинган дори воситаларини англатади. Кимётерапия дорилари саратон ҳужайраларининг ДНКсини бузиш ёки уларнинг бўлинишини олдини олиш орқали ишлайди. Кимётерапия якка ўзи ёки жарроҳлик, радиатсия терапияси, иммунотерапия ёки мақсадли терапия каби саратонни даволашнинг бошқа усуллари билан биргаликда қўлланилиши мумкин.
Кимётерапия турли йўллар билан берилиши мумкин. Энг кенг тарқалган усуллар қуйидагилардир:
Оғиз орқали: Кимётерапия препаратларини таблетка, капсула ёки суюқлик шаклида олиш мумкин.
Инъексия йўли билан: Кемотерапия препаратларини мушак, тери ости тўқималари ёки томир ичига юбориш мумкин.
Инфузион орқали: Кемотерапия препаратларини игна ёки катетер орқали томир ичига юбориш мумкин.
Топикал: Кимётерапия препаратлари саратоннинг айрим турларида, масалан, тери саратонида терига крем ёки гел сифатида қўлланилиши мумкин.
Интраартериал: Кимётерапия препаратлари тўғридан-тўғри ўсимтани озиқлантирувчи артерияга киритилиши мумкин.
Қорин бўшлиғига: Кимётерапия препаратларини қорин бўшлиғига юбориш мумкин.
Интратекал: Кимётерапия препаратлари орқа мия суюқлигига киритилиши мумкин.
Интравезикал: Кимётерапия препаратларини сийдик пуфагига юбориш мумкин.
Кимётерапиянинг самарадорлиги ва ён таъсири ишлатиладиган дори турига, дозасига, давомийлигига ва инсоннинг соғлиғига боғлиқ. Кимётерапиянинг энг кенг тарқалган ён таъсири:
- Кўнгил айниши ва қайт қилиш
- Иштаҳани йўқотиш ва вазн йўқотиш
- Соч тўкилиши
- Оғиздаги яралар
- Инфексияларга қаршиликнинг пасайиши
- Қон кетиш ва кўкаришларга мойилликнинг кучайиши
- Чарчоқ ва заифлик
- Нерв тизимининг шикастланиши
- Тери ва тирноқларнинг ўзгариши
- Жинсий ва репродуктив муаммолар
Кемотерапиянинг ножўя таъсирлари даволаниш тугагандан сўнг камайиши ёки бутунлай йўқолиши мумкин. Баъзи ножўя таъсирлар доимий бўлиши ёки узоқ вақт давом этиши мумкин. Шу сабабли, кимётерапия олган беморлар мунтазам равишда шифокорлар назоратида бўлишлари ва керакли ёрдам муолажаларини олишлари муҳимдир.
Кимётерапия саратон касаллигини даволашда муҳим рол ўйнайди. Бироқ, кимётерапия ҳамма учун мос келмаслиги ёки ҳар доим ҳам керакли натижаларни бермаслиги мумкинлигини эсдан чиқармаслик керак. Кимётерапиянинг фойдалари ва хавфлари шифокорингиз билан баҳоланиши ва сиз учун энг мос даволаш режасини аниқлаш керак.