Кўкрак саратони — бу кўкрак тўқималарида анормал ҳужайраларнинг назоратсиз кўпайиши ва тарқалиши натижасида юзага келадиган касаллик. Кўкрак бези саратони аёлларда энг кўп учрайдиган саратон туридир. Эркакларда ҳам камдан-кам ҳолларда кузатилиши мумкин. Кўкрак бези саратонининг сабаблари тўлиқ маълум бўлмаса-да, генетик, гормонал, атроф-муҳит ва ҳаётий омиллар рол ўйнайди. Кўкрак бези саратонини эрта ташхислаш ва даволаш касалликнинг кечиши ва натижасига таъсир қилувчи энг муҳим омиллардир.
Кўкрак бези саратонининг белгилари қандай?
Кўкрак бези саратонининг энг кенг тарқалган аломати кўкракдаги пайпасланадиган масса ёки шишдир. Бундан ташқари, кўкрак қафасида оқинди, оғриқ, кўкрак терисида қизариш, тушкунлик, қўлтиқ остидаги шиш каби аломатлар бўлиши мумкин. Кўкрак бези саратони белгилари ҳар доим ҳам бир хил эмас. Баъзи кўкрак саратони ҳеч қандай аломат келтирмаслиги мумкин. Шунинг учун мунтазам равишда кўкрак текшируви ва мамограммаларни ўтказиш муҳимдир.
Кўкрак бези саратони қандай аниқланади?
Кўкрак бези саратонига ташхис қўйиш учун физик текширув, маммография, ултратовуш, магнит-резонанс томография (МРТ) ва биопсия каби усуллар қўлланилади. Жисмоний текширув вақтида шифокор кўкрак ва қўлтиқларни палпатсия қилади. Маммография билан кўкракнинг рентгенограммаси олинади. Ултратовуш ёрдамида кўкрак товуш тўлқинлари ёрдамида текширилади. МРТ ёрдамида кўкракни магнит майдон ва радио тўлқинлари ёрдамида батафсилроқ тасаввур қилиш мумкин. Биопсия пайтида кўкракдан олинган тўқима намунаси саратон ҳужайралари мавжудлигини излаш учун микроскоп остида текширилади.
Кўкрак бези саратони қандай даволанади?
Кўкрак бези саратонини даволаш учун жарроҳлик, радиотерапия, кимётерапия, гормонотерапия ва мақсадли терапия каби усуллар қўлланилиши мумкин. Жарроҳлик билан барча кўкрак тўқималари (мастектомия) ёки унинг бир қисми (лумпектомия) олиб ташланиши мумкин. Қўл остидаги лимфа тугунлари ҳам олиб ташланиши мумкин. Радиотерапия саратон ҳужайраларини ўлдириш ёки юқори энергияли нурлар ёрдамида уларнинг ўсишини тўхтатишга қаратилган. Кимётерапия саратон ҳужайраларини йўқ қилиш ёки уларнинг дори воситалари орқали тарқалишини олдини олишга қаратилган. Гормонотерапия гормонлар таъсирини камайтириш ёки блокировка қилиш орқали саратон ҳужайраларининг ўсишини олдини олишга қаратилган. Мақсадли терапия билан саратон ҳужайралари ўзига хос хусусиятларига кўра дори-дармонларни бериш орқали даволанади.
Кўкрак саратонидан ҳимоя қилиш мумкинми?
Кўкрак бези саратонидан тўлиқ ҳимоя қилиш мумкин бўлмаса-да, баъзи эҳтиёт чораларини кўриш орқали хавфни камайтириш мумкин. Буларга қуйидагилар киради:
- Соғлом овқатланиш
- Ортиқча вазндан халос бўлиш
- Мунтазам равишда машқ қилиш
- Чекиш ва спиртли ичимликларни истеъмол қилмаслик
- Гормонларни алмаштириш терапиясидан қочиш
- Туғилишни назорат қилиш таблеткаларини ишлатмаслик
- Эмизиш
- Кўкракни мунтазам текшириш ва маммография қилиш
Кўкрак бези саратони ҳақида кўпроқ маълумот олиш учун шифокорингиз ёки соғлиқни сақлаш хизматига мурожаат қилишингиз мумкин. Эсингизда бўлсин, кўкрак бези саратони эрта ташхис қўйилганда даволаш мумкин бўлган касалликдир. Ўзингизга ва соғлиғингизга ғамхўрлик қилинг.