Бош оғриғининг бир тури бўлиб, бошнинг бир ёки иккала томонида кучли ва такрорий оғриқлар билан тавсифланади. Бош оғриқ одатда 4 дан 72 соатгача давом этади ва ёруғлик, товуш ёки ҳидга сезгирлик, кўнгил айниши, қусиш ва кўришнинг бузилиши каби бошқа аломатлар билан бирга бўлиши мумкин. Мигрен инсоннинг кундалик ҳаёт сифатига салбий таъсир кўрсатиши мумкин.
Мигреннинг сабаблари
Мигреннинг сабаблари тўлиқ маълум эмас, аммо генетик ва атроф-муҳит омиллари муҳим рол ўйнайди. Мигренни қўзғатадиган баъзи умумий омиллар:
- Стресс
- Уйқу режимидаги ўзгаришлар
- Гормонал ўзгаришлар
- Овқат ва ичимликлар
- Об-ҳаво ўзгариши
- Ҳаддан ташқари жисмоний фаоллик
Мигренни қандай аниқлади
Мигрен одатда беморнинг тиббий тарихи, белгилари ва физик текшируви билан ташхисланади. Баъзи ҳолларда шифокор мия шиши, инсулт ва менингит каби бошқа жиддий сабабларни истисно қилиш учун қон тестлари, мия кўриш тестлари каби қўшимча тестларни буюриши мумкин.
Мигренни даволаш
Мигренни даволаш шахсийлаштирилган бўлиб, беморнинг аломатлари, оғриқларнинг частотаси ва оғирлиги, турмуш тарзи ва бошқа соғлиқ муаммоларини ҳисобга олади. Мигренни даволашнинг асосий мақсади оғриқларнинг олдини олиш, оғриқни йўқотиш ва асоратларни камайтиришдир. Мигренни даволаш учун ишлатиладиган баъзи дорилар:
Оғриқ қолдирувчи воситалар: Аспирин, паратсетамол каби дорилар энгил ёки ўртача мигрен оғриғини камайтиришга ёрдам беради. Бироқ, бу дори-дармонларни узоқ муддатли ёки ортиқча истеъмол қилиш бош оғриғини кучайтириши ёки ён таъсирга олиб келиши мумкин.
Триптанлар: суматриптан, ризатриптан, золмитриптан каби дорилар мигрен оғриғини ва бошқа аломатларни тезда бартараф этишга ёрдам беради. Бироқ, бу дорилар юрак хасталиги, қон томирлари ёки юқори қон босими бўлган одамлар учун мос келмаслиги мумкин.
Эргот алкалоидлари: Эрготамин ёки диҳидроерготамин каби дорилар узоқ давом этадиган ёки оғир мигрен оғроқларида самарали бўлиши мумкин. Бироқ, бу дорилар юрак хасталиги, қон томирлари ёки юқори қон босими бўлган одамлар учун мос келмаслиги мумкин.
Қусишга қарши дорилар: метоклопрамид, домперидон каби дорилар кўнгил айниши ва қайт қилишнинг олдини олиш ёки даволашда ёрдам беради. Ушбу дорилар кўпинча оғриқ қолдирувчи воситалар билан бирга берилади.
Кортикостероидлар: преднизон каби дорилар мигрен хуружларининг олдини олиш ёки қисқартиришга ёрдам беради. Бироқ, ушбу дори-дармонларни узоқ муддатли қўллаш жиддий ён таъсирга олиб келиши мумкин.
Антидепрессантлар: Амитриптилин ва венлафаксин каби дорилар мигрен ҳужумларининг частотаси ва оғрғини камайтиришга ёрдам беради. Бироқ, бу дорилар уйқучанлик, вазн ортиши ва жинсий дисфунктсия каби ён таъсирга олиб келиши мумкин.
Мигренни даволашда дори-дармонларсиз усуллар ҳам қўлланилиши мумкин. Буларга қуйидагилар киради:
- Стрессни бошқариш: Медитатсия, ёга, нафас олиш машқлари, дам олиш усуллари каби усуллар стрессни камайтиришга ва мигреннинг олдини олишга ёрдам беради.
- Уйқу режими: этарлича ва мунтазам уйқу мигрен ҳужумларини камайтиришга ёрдам беради. Уйқу вақтини доимий сақлаш, уйқу муҳитини қулай ва сокин қилиш, ухлашдан олдин кофеин ёки спиртли ичимликларни истеъмол қилмаслик уйқу сифатини яхшилашга ёрдам беради.
- Овқатланиш одатлари: мувозанатли ва соғлом овқатланиш мигрен ҳужумларини камайтиришга ёрдам беради. Оч қолмаслик, овқатни ўтказиб юбормаслик, вақти-вақти билан овқатланиш, сув ичиш, мигренни қўзғатадиган овқат ёки ичимликлардан воз кечиш муҳимдир.
- Жисмоний фаоллик: Мунтазам машқлар мигрен ҳужумларини камайтиришга ёрдам беради. Жисмоний машқлар қон айланишини оширади, эндорфинларни чиқаради, стрессни камайтиради ва тана вазнини назорат қилади. Бироқ, ортиқча ёки тўсатдан машқ қилишдан қочиш керак.
- Муқобил даволаш усуллари: акупунктур, массаж, ароматерапия, ўсимликлар билан даволаш каби усуллар мигрен оғриғини энгиллаштиришга ёки ҳужумларнинг олдини олишга ёрдам беради. Бироқ, бу усулларнинг самарадорлиги ва хавфсизлиги илмий жиҳатдан исботланмаган ва уларни шифокор маслаҳати билан қўллаш керак.
Хулоса
Мигрен бош оғриғининг бир тури бўлиб, уни даволаш мумкин. Мигрен оғриқларни бошдан кечираётган одамлар ўзларига мос келадиган даволаш режасини аниқлаш ва ҳаёт сифатини яхшилаш учун шифокорлари билан ҳамкорлик қилишлари мумкин.