Суюқликларда молекулалар газлардагига нисбатан ўзаро анча яқин ва батартиб жойлашган. Молекулалар ўртасидаги тортишув кучлари ҳам юқори, бошқачароқ айтганда, молекулаларнинг кинетик энергияси улар орасидаги тортишув энергиясидан кичик (Эkin < Эtort) бўлгани учун суюқлик ҳолати мавжуд бўлади. Газлардан фарқли равишда босим ортиши билан суюқлик ҳажми деярли ўзгармайди, яъни суюқликлар учун “сиқилувчанлик” хусусияти хос эмас. Уларга “оқувчанлик‘ хусусияти хосдир.
Температура ортиши билан суюқлик буғ ҳолатига ўтади. Умуман, ҳар қандай суюқлик температуранинг ҳар қандай қийматида ўз буғи билан (суюқлик-буғ) мувозанатда бўлади. 1 атм (101,3 кПа) босимда 1 мол суюқликни буғга айлантириш учун сарф бўладиган иссиқлик буғланиш иссиқлиги (энталпияси)(ΔHbog’ кЖ/мол; ккал/мол) дейилади. Суюқлик буғга айланадиган температура қайнаш температураси дейилади. У модданинг таркиби ва тузилишига боғлиқ бўлади (тqay°C;К).
Температура пасайиши билан суюқликлар қаттиқ ҳолатга ўтади. Сув 0°C да муз (қаттиқ) ҳолатига ўтади. Қаттиқ ҳолатдан суюқ ҳолатга ўтиш модданинг суюқланиши дейилади. 1 атм (101,325 кПа) босимда 1 мол қаттиқ модданинг суюқликка айланиши учун сарфланадиган иссиқлик модданинг суюқланиш иссиқлиги дейилади (ΔHsuyuq кЖ/мол; ккал/мол). Модданинг суюқликка айланиш температураси суюқланиш температураси дейилади (т °C; К).
Суюқ ҳолдаги моддалар қовушқоқлик (η), тўйинган буғ босими (Pto’y), нур синдириш кўрсаткичи (n) оптик зичлиги (А), зичлиги — p (г/км3) каби катталиклар билан ҳам тавсифланади
Суюқликларга мисоллар
Суюқликлар маълум ҳажмга эга бўлган, аммо аниқ шаклга эга бўлмаган материя шаклидир. Суюқликлар оқиши ва идишининг шаклини олиши мумкин.
- Сув
- Сут
- Қон
- Сийдик
- Бензин
- Меркурий ( элемент )
- Бром (элемент)
- Вино
- Спиртли ичимликлар
- Асал
- Кофе
Суюқликнинг хусусиятлари
Суюқликларнинг хусусиятлари бизга ушбу моддаларнинг хатти-ҳаракатларини ва уларнинг ҳаётимизга қандай таъсир қилишини тушунишга ёрдам беради. Бу суюқликнинг асосий хусусиятлари:
Шаффофлик: Суюқликлар кўпинча шаффоф бўлиб, кўплаб амалий аҳамиятга эга. Суюқликнинг бу хусусияти кўплаб оптик ва микроскопик тадқиқотлар учун муҳимдир. Суюқлик оптик линзалар, микроскоплар ва телескоплар каби оптик қурилмаларнинг ишлашига сезиларли таъсир кўрсатади.
Ўзгарувчанлик: Суюқликлар ўзгарувчанликка эга. Бу уларни кўплаб амалий соҳаларда муҳим қилади. Мисол учун, истеъмолчилар томонидан ишлатиладиган термостатлар ва термометрлар суюқликларнинг ўзгарувчан хусусиятларидан фойдаланадилар.
Ёпишқоқлик: Ёпишқоқлик суюқликнинг тортишиш кучига қаршилигини тавсифлайди. Баъзи суюқликлар ёпишқоқроқ, бошқалари эса камроқ ёпишқоқ ва тез оқади. Бу хусусият двигателлар ёки мойлаш материаллари каби маҳсулотларни ишлаб чиқариш ва улардан фойдаланишда муҳим рол ўйнайди.
Зичлик: Суюқликларнинг ҳажми ва массаси бор, бу уларнинг зичлигини белгилайди. Кўпгина суюқликлар белгиланган шароитларда доимий зичликка эга. Бу хусусият суюқликларни ўлчаш ва солиштириш учун муҳимдир.
Бириктирувчи хоссалари: Суюқликлар бирлашганда турли кучлар таъсирида бирга ушлаб турилади.
Аниқ бурғулаш хусусияти: Суюқликлар ҳарорат ва босим ўзгаришига жуда сезгир. Бу кимё ва биологияда тадқиқот ва лаборатория дастурларида муҳим аҳамиятга эга.
Асосан, суюқликнинг бу хоссалари кундалик ҳаётимизда ҳам, илмий-техник соҳаларда ҳам кенг қўлланилади. Суюқликлар тадқиқот ва қўллашнинг кўплаб соҳаларида муҳим рол ўйнайди ва бу хусусиятлар муҳандислик, тиббиёт, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва бошқаларда тадқиқот ва ишланмалар учун асосий манба ҳисобланади.