Нютоннинг иккинчи қонуни физиканинг асосий принтсипи бўлиб, жисмнинг куч ва ҳаракати ўртасидаги муносабатларни тавсифлайди. 17-асрда буюк инглиз физиги Исаак Нютон томонидан ишлаб чиқилган ушбу қонун механиканинг асосига айланди ва илмий назариялар ва технологияларнинг ривожланишига катта таъсир кўрсатди.
Нютоннинг иккинчи қонуни
Нютоннинг иккинчи қонуни математик жиҳатдан шундай формулаланган: F=m⋅а, бу эрда ( F ) — куч, ( m ) — жисминг массаси ва ( а ) — тезланиш. Қонуннинг моҳияти шундан иборатки, жисмга таъсир этувчи куч унинг массаси ва тезланиши кўпайтмасига пропорсионалдир. Ушбу қонун бизга кучнинг ўзгариши объэктнинг ҳаракатига қандай таъсир қилишини тушунишга имкон беради.
Нютоннинг иккинчи қонуни механиканинг асосий қонунларидан биридир. У кундалик ҳаётдаги жисмларнинг ҳаракатидан тортиб, космик жисмларнинг ҳаракатигача бўлган кўплаб физик ҳодисаларнинг асосини ётади.
Нютоннинг иккинчи қонунини қўллашга мисоллар
- Столни итариб юборганимизда, биз унга куч қўллаймиз. Бу куч столнинг ҳаракатланишига олиб келади ва унинг тезлашиши биз қўллаётган кучга тўғридан-тўғри пропортсионалдир.
- Тўпни ташлаганимизда, биз унга куч берамиз. Бу куч тўпнинг ҳаракатланишига олиб келади ва унинг тезлашиши биз қўллаётган кучга тўғридан-тўғри пропортсионалдир.
- Автомобил тормозланганда автомобилга таъсир этувчи ишқаланиш кучи унинг секинлашишига олиб келади. Автомобилнинг тезлашиши автомобил массасига тескари пропортсионалдир.
Мисол: Агар массаси 2 кг бўлган жисмга бир вақтда 10 N ва 15 N куч таъсир этаётган бўлса, у қандай тезланишлар олиши мумкин?
Жисмнинг тезланишини аниқлаш учун Нютоннинг иккинчи қонунидан фойдаланиш мумкин, (F = m•а), бу эрда (F) — куч, (m) — жисм массаси ва (а) тезланишдир.
10 N куч учун: