Kontentga o‘tish
BUFANSTREAM
Биология, Умумий биология

Оқсил синтези: генетик маълумотларни қайта ишлаш

Тирик мавжудотларнинг асосий қурилиш блокларидан бири бўлган оқсиллар ҳужайраларнинг структуравий ва функтсионал компонентлари ҳисобланади. Оқсил синтези генетик маълумотлардан фойдаланган ҳолда аминокислоталарни бирлаштириш жараёнидир. Бу жараён ҳужайралардаги генетик маълумотларни қайта ишлашга имкон беради ва функтсионал оқсилларни ҳосил қилади.

Оқсил синтези ДНК молекуласида кодланган генетик маълумотни РНК молекулаларига ўтказишни ва кейин бу РНК молекулаларини рибосомаларга транслатсия қилишни ўз ичига олади. Бу жараён икки асосий босқичдан, транскрипсия ва транслатсиядан иборат.

Транскрипсия — генетик маълумотни ДНК молекуласидан РНК молекуласига нусхалаш. Бу жараён ҳужайра ядросида содир бўлади. У ДНК қўш спиралининг очилиши билан бошланади ва РНК полимераза ферменти томонидан бошқарилади. РНК полимераза РНК занжирини синтез қилиш учун ДНК шаблон занжирида ҳаракат қилади. Транскрипсия натижасида ҳосил бўлган РНК молекуласи мессенжер РНК (мРНК) деб аталади, у генетик маълумотни ташиш учун ишлатилади.

Бошқа томондан, рибосомалардаги мРНК молекуласидаги генетик маълумотни транслятсия қилиш жараёнидир. Бу жараён ҳужайра ситоплазмасида содир бўлади. Рибосомалар мРНК молекуласидаги кодонларни танийди ва тегишли аминокислоталарни олиб юрувчи РНК (тРНК) молекулаларини қўлланма сифатида ишлатади. Рибосомалар тРНК молекулаларини бирлаштириб, оқсил занжирини синтез қилади. Ҳар бир кодон маълум бир аминокислотани ифодалайди ва рибосомалар аминокислоталарни тўғри кетма-кетликда ва комбинатсияларда йиғиш учун бу кодонларни ўқийди.

Оқсил синтези жараёни кўплаб ферментлар, оқсиллар ва бошқа молекулаларнинг иштирокини талаб қилади. Бу молекулалар ирсий ахборотни тўғри қайта ишлашни ва оқсилларни тўғри синтезини таъминлайди. Оқсил синтезини тартибга солиш ва назорат қилиш ҳам муҳимдир. Ҳужайраларда атроф-муҳит омиллари ва ҳужайра эҳтиёжлари оқсил синтезига таъсир қилиши мумкин.

https://youtu.be/gffIF3le0DE