Ҳужайра бўлиниши тирик организмларнинг ўсиши, янгиланиши ва кўпайиши учун асосий жараёндир. Бу жараёнда сентриола деб аталадиган органеллалар тизими муҳим рол ўйнайди. Сентриол ҳужайра бўлинишини тартибга солиш ва хромосомаларни тўғри ажратишда муҳим рол ўйнайди. Ушбу мақолада сентриоланинг тузилиши, функтсиялари ва ҳужайра бўлинишидаги аҳамияти кўриб чиқилади ва унинг ҳужайра биологиясидаги роли кўриб чиқилади.
Сентриоланинг тузилиши
Сентриола силиндрсимон тузилишга эга органелладир. Одатда ҳужайранинг марказий минтақасида, ситоплазма атрофида жойлашган. Икки сентриола жуфт бўлиб жойлаштирилган ва бу жуфтликлар одатда тўғри бурчак остида жойлашган. Ҳар бир сентриола микротубулалар деб аталадиган тўққизта оқсил толасидан ташкил топган тузилишга эга. Ушбу микронайчалар ҳужайра ичидаги йўллар тармоғини ҳосил қилади.
Сентриолнинг функтсиялари
Ҳужайра бўлиниши: сентриола ҳужайра бўлинишида муҳим рол ўйнайди. Ҳужайра бўлинишининг митафазасида сентриолалар ҳужайра қутбларига ўтади ва микронайчаларни тўғридан-тўғри митотик толаларини ҳосил қилади. Бу хромосомаларнинг тўғри ажралишини ва янги ҳужайралар шаклланишини таъминлайди.
Микронайчаларташкил этилиши: сентриола ҳужайра ичидаги микронайчалар ташкил этилишини тартибга солади. Микронайчалар ҳужайра ичидаги тизимли ёрдамни таъминлайди ва ҳужайра ҳаракати, ҳужайра шаклини сақлаш ва органеллаларни ташиш каби кўплаб жараёнларда иштирок этади. Сентриолалар микронайчаларнинг шаклланиши ва тартибга солинишини назорат қилиш орқали ушбу жараёнларга ҳисса қўшадилар.
Базал тана(Кинетосома): базал танаси, шунингдек, Басал Бодй сифатида ҳам танилган, сентриолларнинг бир версиясидир. Базал танаси ҳужайра мембранасидан ташқарида жойлашган бўлиб, бу тузилмалар ҳужайранинг ҳаракатини ва ҳужайрадан ташқари моддаларнинг ҳаракатини таъминлайди.
(1) ядроча
(2) ядро
(3) рибосома (кичик нуқта)
(4) пуфакча
(5) донодор эндоплазматик тўр
(6) Голжи аппарати
(7) ситоскелет
(8) силлиқ эндоплазматик тўр
(9) митохондрия
(10) вакуола
(11) ситоплазма
(12) лизосома
(13) сентриола ва сентросома
Сентриоланинг аҳамияти
Сентриола ҳужайра бўлиниши ва ҳужайра ҳаракати каби муҳим жараёнларда ҳал қилувчи рол ўйнайди. Сентриолнинг тўғри ишлаши ҳужайраларнинг тўғри бўлиниши, соғлом ҳужайралар кўпайиши, организмнинг ўсиши ва янгиланиши учун жуда муҳимдир. Шунингдек, у ҳужайранинг структуравий яхлитлигини ва ҳужайра ичидаги транспорт жараёнларини сентриола микронайчалари ташкил этилишини тартибга солиш орқали қўллаб-қувватлайди.
Хулоса
Сентриолалар — ҳужайра бўлинишини тартибга солиш ва хромосомаларнинг тўғри ажратилишида ҳал қилувчи рол ўйнайдиган органеллалар тизими. Шунингдек, микронайчалар ташкил этилишини тартибга солиш орқали ҳужайранинг структуравий яхлитлигини ва ҳужайра ичидаги транспорт жараёнларини қўллаб-қувватлайди. Сентриоланинг тўғри ишлаши ҳужайранинг соғлом кўпайиши ва организмнинг ўсиши ва янгиланиши учун муҳимдир. Сентриола ҳужайра биологиясидаги аҳамияти ва ҳужайра бўлинишига таъсири туфайли катта қизиқиш уйғотади.