Тонзиллит — бу бодомсимон безларнинг яллиғланиши бўлиб, у одатда вирусли инфексия ёки камроқ тарқалган бактериал инфексиядан келиб чиқади. Бодомсимон безлар томоқнинг орқа қисмидаги иккита овал шаклидаги тўқималарнинг проектсиялари бўлиб, улар иммунитет тизимининг бир қисми бўлиб, танани кирувчи микроблардан ҳимоя қилади. Тонзиллит болалар, ўсмирлар ва ёшларда кенг тарқалган касалликдир.
Тонзиллитнинг белгилари қандай?
Тонзиллитнинг белгилари шамоллаш ёки гриппга ўхшаш бўлиши мумкин. Тонзиллитнинг асосий белгилари:
- Қизил, шишган бодомсимон безлар
- Бодомсимон безлардаги оқ ёки сариқ рангли доғлар
- Томоқ оғриғи
- Ютишда қийинчилик ёки оғриқ
- Юқори ҳарорат (38 даража ёки ундан юқори)
- Йўтал
- Бош оғриғи
- Кўнгил айниши
- Қулоқ оғриғи
- Чарчоқ
Баъзида аломатлар янада жиддийроқ бўлиши мумкин ва қуйидагиларни ўз ичига олади:
- Бўйинда катталашган, оғриқли лимфа тугунлари
- Бодомсимон безлар орқасида йирингли тўпланиш
- Хириллаган ёки бўғиқ овоз
- Ёмон нафас
- Қориндаги оғриқ
- Бўйин мушакларининг қаттиқлиги
Ўз ҳис-туйғуларини тасвирлай олмайдиган ёш болаларда тонзиллит белгилари қуйидагилардан иборат бўлиши мумкин:
- Ютишда қийинчилик ёки оғриқ туфайли сўлакнинг кўпайиши
- Овқатланишдан бош тортиш
- Ғайриоддий кайфият
Қачон шифокорга мурожаат қилиш керак?
Агар сизда ёки болангизда тонзиллитни кўрсатадиган аломатлар бўлса, аниқ ташхис қўйиш муҳимдир. Докторингизга мурожаат қилинг, агар:
- Семптомлар 4 кун ичида йўқолмаса
- Сиз тез-тез томоқ оғриғидан азият чекасиз
Агар сизда ёки фарзандингизда қуйидаги белгилар мавжуд бўлса, дарҳол тиббий ёрдамга мурожаат қилинг:
- Нафас олишда қийинчилик
- Ютиш жуда қийин ёки оғриқли
- Ҳаддан ташқари тупурик
Тонзиллитга нима сабаб бўлади?
Тонзиллит одатда шамоллаш каби кенг тарқалган вирусли инфексиядан келиб чиқади, лекин баъзида бактериал инфектсия сабаб бўлиши мумкин. Тонзиллитни келтириб чиқарадиган энг кенг тарқалган бактерия А гуруҳи стрептококк (Стрептококкус пёгенес) бўлиб, томоқ оғриғига сабаб бўлади. Бошқа турдаги стрептококклар ва бошқа бактериялар ҳам тонзиллитга олиб келиши мумкин.
Тонзиллит қуйидаги йўллар билан юқади:
- Инфексияланган одам билан бевосита алоқа қилиш
- Аксуриш ёки йўталишдаги томчилар
- Ифлосланган юзалар, нарсалар, идиш-товоқлар, кийим-кечак ва бошқалар.
- Юқтирилган одам билан биргаликда озиқ-овқат ва сув истемол қилиш
- Оғзаки жинсий алоқа
Хавф омилларига қуйидагилар киради:
- Ёш — болалар инфексияларга кўпроқ мойил
- Инфексияланган одам билан яқин алоқада бўлиш
Тонзиллит қандай асоратларни келтириб чиқариши мумкин?
Тонзиллит қуйидаги асоратларга олиб келиши мумкин:
- Нафас олиш қийинлашади, чунки яллиғланган бодомсимон безлар томоқни тўсиб қўяди
- Уйқу пайтида нафас олишнинг бузилиши
- Инфексиянинг чуқурроқ тўқималарга тарқалиши
- Перитонсиллар чуқурчанинг йирингли яллиғланиши (перитонсиллар абссесс)
Болаларда бактериал тонзиллитнинг асоратлари, айниқса А гуруҳидаги стрептококк инфексиялари қуйидагиларни ўз ичига олиши мумкин:
- Ревматик иситма, юрак ва бўғимларга таъсир қилувчи яллиғланиш касаллиги
- Постстрептококк гломерулонефрит, буйракларнинг яллиғланиши, организмдан чиқиндиларни олиб ташлашнинг бузилишига олиб келади.
Тонзиллит қандай даволанади?
Тонзиллитни даволаш инфексиянинг сабабига боғлиқ. Вирусли инфектсиялар одатда антибиотикларни талаб қилмайди. Кўп суюқлик ичиш, томоқни нам тутиш, оғриқ қолдирувчи ва антипиретикларни қўллаш этарли бўлиши мумкин. Бактериал инфектсиялар учун шифокор антибиотикларни буюриши мумкин. Антибиотикларни даволашни бошлаганингиздан сўнг семптомларингиз яхшиланса ҳам, сиз дори-дармонларни бутунлай тўхтатишингиз керак. Акс ҳолда, инфексия қайталаниши ёки чидамли бўлиши мумкин.
Тонзиллитнинг олдини олиш учун сиз қуйидаги чораларни кўришингиз мумкин:
- Қўлингизни тез-тез ювинг ва кўз, бурун ёки оғиз каби шиллиқ пардаларга тегманг.
- Касал одамлар билан яқин алоқада бўлманг ёки нарсаларни баҳам кўрманг.
- Оғиз бўшлиғини парвариш қилинг ва тишларингизни мунтазам ювинг.
- Чекманг ва тутунли муҳитдан узоқроқ туринг.
- Балансли овқатланинг, этарлича ухланг ва стрессдан сақланинг.
Тонзиллит одатда жиддий касаллик эмас ва ўз-ўзидан яхшиланиши мумкин. Бироқ, бу баъзида асоратларни келтириб чиқариши мумкин. Шунинг учун, қуйидаги ҳолларда, албатта, шифокор билан маслаҳатлашинг керак:
- Агар томоқ оғриғи жуда кучли бўлса ёки нафас олишни қийинлаштирса
- Агар иситмангиз 38,5°К дан юқори бўлса ёки уч кундан ортиқ давом этса
- Агар бош оғриғи, қулоқ оғриғи, қаттиқ бўйин, тери тошмаси каби бошқа аломатлар бўлса
- Агар антибиотиклар билан даволанишга қарамай, симптомларингиз яхшиланмаса
Тонзиллит ҳақида кўпроқ маълумот олиш учун бизнинг сайтимизни кузатиб боришингиз мумкин. Саломатлик тилаймиз!!!!.