Физикада юклама- бу жисмга таъсир қилувчи тортишиш кучининг нормал қийматига нисбатан ортиши ҳодисаси. Вазнсизлик — бу тортишиш кучи жисмга таъсир қилмайдиган ҳолат.
Юклама
Юклама турли вазиятларда пайдо бўлиши мумкин. Масалан, самолёт ҳавога кўтарилганда ёки қўнганда, ундаги жисмларга таъсир қилувчи оғирлик кучи ортади. Бу самолётнинг юқорига тезланиш билан ҳаракатланиши билан боғлиқ. Бунда жисмга таъсир этувчи оғирлик кучи тезланиш миқдори ортиб боради.
Юклама машина ёки поезд тормозлаганда ҳам пайдо бўлиши мумкин. Бундай ҳолда, автомобилдаги жисмларга таъсир қилувчи оғирлик кучи камаяди. Бунинг сабаби, транспорт воситасининг пастга тезлашуви билан ҳаракатланиши. Бунда жисмга таъсир этувчи оғирлик кучи тезланиш миқдори билан камаяди.
Юклама космосда турли хил маневрларни бажаришда ҳам пайдо бўлиши мумкин. Масалан, космик кемани учириш ёки Ойга қўнаётганда.
Вазнсизлик
Вазнсизлик турли вазиятларда пайдо бўлиши мумкин. Масалан, фазода жисмлар эркин тушиш ҳолатларида. Бундай ҳолда, улар оғирлик кучига таъсир қилмайди ва юқорига кўтариладиган кучларни бошдан кечирмайди.
Вазнсизлик бошқа ҳолатларда, масалан, суюқликка ботганда ёки вакуумга тушганда ҳам пайдо бўлиши мумкин.
Юклама ва вазнсизликнинг инсон танасига таъсири
Юклама ва вазнсизлик инсон танасига салбий таъсир кўрсатиши мумкин. Юклама ички органларнинг шикастланишига олиб келиши мумкин ва вазнсизлик турли хил соғлиқ муаммоларига олиб келиши мумкин, масалан, мушаклар ва суякларнинг заифлашиши, вестибуляр тизимнинг бузилиши ва овқат ҳазм қилиш муаммолари.Юклама ва вазнсизликнинг инсон танасига салбий таъсирини камайтириш учун турли усуллар қўлланилади. Масалан, юкламани камайтириш учун ички органларга босимни камайтирадиган махсус костюмлар қўлланилади. Вазнсизликнинг инсон танасига таъсирини камайтириш учун мушак ва суяк муозанатини сақлашга ёрдам берадиган махсус машқлар қўлланилади.
Юклама ва вазнсизликни қўллаш
Юклама ва вазнсизлик фан, техниканинг турли соҳаларида қўлланилади. Масалан, ҳаво кемаларининг мустаҳкамлигини синаш учун самолёт саноатида ортиқча юк қўлланилади. Нолинчи тортишиш кучи космик саноатда турли тажрибалар ўтказиш учун ишлатилади.
Хулоса
Юклама ва вазнсизлик физикада муҳим ҳодисадир. Улар инсон танасига сезиларли таъсир кўрсатади ва фан ва техниканинг турли соҳаларида қўлланилади.