Kontentga o‘tish
BUFANSTREAM
Физика

Физика фанининг тарифи ва аҳамияти

Инсоният овқатланиш ва бошпана каби асосий эҳтиёжларини қондириш ва табиатни тушуниш учун сон-саноқсиз кузатувлар қилди. Атрофида содир бўлаётган барча воқеаларни кузатар экан, у баъзиларига тақлид қилиб, бошқалардан ташвишланарди. Масалан, думалаб турган тошлардан илҳомланиб ғилдиракни ихтиро қилган, киши ўзи тушуна олмайдиган чақмоқ, зилзилалар каби табиий ҳодисалардан қўрққан. Уларнинг ташвишлари инсониятнинг бу воқеаларни сўроқ қилишига тўсқинлик қилмади, аксинча, янада кўпроқ қизиқиш уйғотди.

Инсоннинг табиатни тушунишга интилиши билан бошланган табиат фалсафаси; дарҳақиқат, бу бугунги кунда физика, кимё, биология ва математика деб аталадиган барча асосий фанлардир. Вақт ўтиши билан таълим соҳаларига кўра бир-биридан ажралган физика, кимё ва биология фанлари табиий фанлар деб аталади, математика эса фаннинг умумий тили сифатида қўлланилади.

Физика — буфазо, вақт, материя ва энергия ўртасидаги муносабатларни ўрганадиган кузатиш ва тажрибага асосланган фан. Қадим замонларда одамлар биринчи марта сезги органлари билан идрок этишлари мумкин бўлган оламни тушунишга ҳаракат қилишган. Улар сайёралар ва юлдузлар қандай ҳаракат қилади, чақмоқ ва зилзила қандай содир бўлади каби кўплаб саволларга жавоб изладилар. Бу саволларга берилган жавоблар вақт ўтиши билан илмий ўрганиш босқичларига кўра тушунтирилди, назариялар ва қонунлар ишлаб чиқилди. Олимлар «Нима учун?» ва қандай?» ҳар доим савол бериш орқали ўз билим даражасини кейинги босқичга олиб чиқади. Масалан, 16—17-асрларда физиканинг кичик тармогъи бўлган механика Галилей Галилей (Галилей Галиле) ва Исак Нютон (Айзек Нивтин) асарлари билан шаклланган.

20-аср бошларида пайдо бўлган баъзи саволлар физика бўйича мавжуд билимлар билан изоҳлаб бўлмайдиган янги физика тушунчасининг пайдо бўлишига олиб келди. Олимлар бевосита сезги аъзолари билан идрок эта олмайдиган микро оламда содир бўлаётган ҳодисалар ва уларни ўрганиш “замонавий физика” деб аталади. Шу сабабли, макро коинотнинг физик маълумотлари «классик физика» деб таърифланган.

Физика микро дунёдан тортиб коинотдаги макро дунёгача бўлган жуда кенг тадқиқот соҳасига эга. Субатомик зарраларнинг хатти-ҳаракатларидан Қуёш тизимидаги сайёралар ҳаракатигача , асаб тизимидаги маълумотларнинг узатилишидан Ер ва алоқа сунъий йўлдошлари ўртасидаги алоқа хусусиятларигача, наноструктуралардан изолятсион материалларгача, совутиш тизимларидан қуёш энергиясигача.

Кўпгина фанлар физика фанининг ўрганиш соҳасига киради. ЛКД телевизорлардан смартфонларгача, компютерлардан компютер томографияси каби тиббий тасвирлаш қурилмаларигача бўлган кўплаб маҳсулотлар.
У физикани қўллаш соҳасига ҳам киради.