Янги туғилган давр — бу чақалоқлар туғилишининг дастлабки бир неча ҳафталарини қамраб оладиган муҳим давр. Бироқ, бу даврда баъзи чақалоқлар турли хил соғлиқ муаммоларига дуч келишлари мумкин. Умумий неонатал касалликлар — бу даврда чақалоқларнинг соғлиғига таъсир қиладиган кенг тарқалган муаммолар. Ушбу мақолада тез-тез учрайдиган неонатал касалликлар ҳақида умумий маълумот берилади ва диагностика, даволаш ва олдини олиш усуллари муҳокама қилинади.
Сариқ касаллиги
Янги туғилган чақалоқларда тез-тез учрайдиган сариқ касаллиги чақалоқ териси ва кўзлари сарғайиши сифатида намоён бўлади. Бу ҳолат танада тўпланган ортиқча билирубин пигменти туфайли юзага келади. Билирубин қизил қон ҳужайраларининг парчаланиши маҳсулотидир. Даволаш одатда фототерапия деб аталадиган махсус нур терапияси билан амалга оширилади. Ушбу даволаш усули чақалоқнинг танасида билирубин даражасини пасайтиришда жуда самарали.
Нафас олиш қийинлишуви синдроми
Эрта туғилган чақалоқларда тез-тез учрайдиган респиратор дистресс синдроми чақалоқларнинг ўпкасида сирт фаол моддаларнинг етарли даражада ишлаб чиқарилмаслиги туфайли юзага келади. Сурфактант — бу ўпканинг кенгайишига ёрдам берадиган суюқлик. Бундай ҳолда нафас олиш қийинлишуви ва сияноз (терининг кўк ранги) кузатилиши мумкин. Ушбу ҳолатни даволаш учун неонатал интенсив терапия бўлимларида мутахассис тиббиёт мутахассислари томонидан бошқариладиган нафас олиш воситалари ва кислородли терапия қўлланилади.
Инфексиялар
Янги туғилган чақалоқлар инфексияларга кўпроқ мойил бўлади, чунки уларнинг иммунитети ҳали тўлиқ шаклланмаган. Бактериал инфектсиялар, айниқса, муддатидан олдин туғилган чақалоқларда кўпроқ учрайди. Инфексиянинг белгилари иситма, овқатланиш муаммолари ва нафас олишда қийинчиликлар бўлиши мумкин. Даволаш одатда антибиотиклар билан амалга оширилади. Профилактик чора-тадбирлар стерил муҳитда туғилиш, тоза гигиена амалиётлари ва туғруқдан кейинги даврда чақалоқларни кузатишни ўз ичига олади.
Неонатал қоқшол
Янги туғилган чақалоқ тетанози онанинг қоқшол бактериялари келтириб чиқарадиган инфексия натижасида юзага келади. Бу ҳолат одатда ифлос материаллардан тайёрланган киндик ичакчасидаги боғлаш амалиёти натижасида юзага келади. Янги туғилган чақалоқларда қоқшолнинг олдини олиш учун онага ҳомиладорлик пайтида тетанозга қарши эмлаш керак. Бундан ташқари, стерил муҳитда ва тоза материалларда бажарилган киндик ичакчасидаги парвариш тетаноз хавфини камайтириши мумкин.
Янги туғилган чақалоқларда акне ва чақишлар
Янги туғилган чақалоқларда тери билан боғлиқ муаммолар орасида кенг тарқалган акне ва чақишлар одатда зарарсиздир, лекин ота-оналарни ташвишга солиши мумкин. Гормонал ўзгаришлар ёки она сутидаги баъзи моддаларга терининг реактсияси туфайли пайдо бўлган акне одатда ўз-ўзидан кетади. Янги туғилган чақалоқларда қизил доғлар чақиши одатда чивин чақишига ўхшаш бўлади. Ҳудудни тоза сақлаш бу шароитларни бошқаришга ёрдам беради.
Туғма аномалиялар
Баъзи чақалоқлар туғма соғлиқ муаммолари билан туғилиши мумкин. Ушбу аномалиялар юрак, буйраклар ёки овқат ҳазм қилиш тизими билан боғлиқ муаммоларни ўз ичига олиши мумкин. Ушбу ҳолатлар одатда ултратовуш текшируви ва ҳомиладорлик пайтида ўтказиладиган бошқа скрининг текширувлари орқали аниқланади. Даволаш кўпинча жарроҳлик, дори-дармонлар ёки бошқа тиббий аралашувларни ўз ичига олиши мумкин.
Ҳомиладорликда етарли даражада парвариш қилинмаслик
Пренатал парвариш ёки ҳомиладорлик мониторингининг етарли даражада бўлмаслиги туғилгандан кейин боланинг соғлиғига таъсир қилиши мумкин. Мунтазам пренатал текширувлар, ҳомиладорликни кузатиш, керакли тестларни ўтказиш ва хавф омилларини аниқлаш янги туғилган чақалоқнинг соғлиғига ижобий таъсир кўрсатиши мумкин.
Вазни кам туғилиши
Туғилганда кам вазн — бу янги туғилган чақалоқлар учун соғлиқ муаммоларига олиб келиши мумкин бўлган ҳолат. Эрта туғилиш, онанинг озуқавий етишмаслиги, генетик омиллар ёки соғлиқ муаммолари бу ҳолатга олиб келиши мумкин. Доимий шифокор текшируви ва ҳомиладорлик пайтида соғлом овқатланиш чақалоқнинг соғлом вазнига ҳисса қўшиши мумкин.
Хулоса
Неонатал даврда тез-тез учрайдиган касалликларнинг кўпини тегишли ташхис ва даволаш билан назорат қилиш мумкин. Ҳомиладорлик даврида мунтазам равишда тиббий кўрикдан ўтиш, туғруқдан кейинги даврда чақалоқни тўғри парвариш қилиш ва мунтазам равишда кузатиб бориш ушбу касалликларга олдиндан ташхис қўйиш ва самарали даволанишни таъминлайди. Ота-оналарнинг чақалоқларнинг соғлиғига ғамхўрлик қилишлари, тўғри овқатланишлари ва асосий гигиена қоидаларига эътибор беришлари янги туғилган даврда соғлом ривожланишига ёрдам беради.