Маргъилон Ўзбекистоннинг Фаргъона водийсида жойлашган, қадимий тарихга эга бўлган шаҳар ҳисобланади. У Ўзбекистоннинг энг йирик ипак марказларидан бири бўлиб, бутун дунёда Маргъилон ипаклари билан машҳур. Маргъилон Фаргъона вилоятининг жанубида, тогълар этагида жойлашган бўлиб, уни кўҳна ипак йўлининг муҳим нуқталаридан бири қилиб кўрсатади.
|
Марғилон
|
|
|---|---|
.jpg)
|
|
| 40°28′16″N 71°43′29″E | |
| Мамлакат | Ўзбекистон |
| Вилоят | Фарғона вилояти |
| Ҳукумат | |
| • Ҳоким | Шукрууллохон Нисбатхонов [1] |
| Расмий тил(лар)и | Ўзбек тили |
| Аҳолиси |
246,7 минг киши (2023) |
| Конфессиявий таркиб | мусулмонлар, насронийлар ва бошқалар |
| Вақт минтақаси | UTC+5 |
| Телефон коди | +998 73 |
| Почта индекс(лар)и | 151100-151114 |
| Автомобиль коди | 40 |
Тарихи
Маргъилон шаҳрининг тарихи асрларга бориб тақалади. Маҳаллий афсоналарга кўра, Маргъилон шаҳри Искандар Зулқарнайн даврида, яъни милоддан аввалги ИВ асрда ташкил топган. Искандар воҳасига етиб келганда унга «мар» (қимматбаҳо тош) ва «гилон» (қишлоқ ёки жой) сўзларидан шаклланган «Маргъилон» деб аталган жой ҳақида айтишган. Тарихий манбаларда Маргъилон ҳақида кўплаб маълумотлар келтирилган бўлиб, қадимда у Фаргъона водийсининг савдо, ҳунармандчилик ва маданият марказларидан бири ҳисобланган. Маргъилоннинг қадимий маданияти ва бой тарихи уни жаҳон тарихида муҳим шаҳарлар қаторига қўйган.
Х-ХИИ асрларда Маргъилон Ипак йўли орқали ўтадиган йирик савдо марказига айланган. У ердан олиб келинган ипак маҳсулотлари Хитой, Ҳиндистон, Форс ва Византияга етказиб берилган. Шаҳарнинг ривожланиши темурийлар даврида ҳам давом этган, бу даврда янги масжид ва мадрасалар барпо этилган.
Маргъилон ипаклари
Маргъилон бутун дунёга ўзининг беқиёс ипаклари билан танилган. Маргъилон ипакчилиги қадимдан ривожланган бўлиб, бу ерда ишлаб чиқарилган ипак матолар нафақат ўзининг юқори сифати, балки бой ранглар ва ноёб нақшлари билан ҳам ажралиб туради. Маргъилонда анъанавий усулда ишлаб чиқарилган ипак атлас ва адрас матолари ҳозиргача қадрланади. Бу матолар табиий бўёқлар билан бўяб, қадимги технологияларга асосланган ҳолда тўқилади.
Одатда, Маргъилонда ипак ишлаб чиқаришнинг барча жараёнлари бир жойда амалга оширилади. Ипакчилик санъати асосан миллий ҳунармандчилик анъаналарига асосланган бўлиб, бу санъат авлоддан-авлодга ўтиб келади. Маргъилон ипаклари кўплаб халқаро мода уйлари ва дизайнерлар томонидан қадрланиб, улардан турли либослар, аксессуарлар ва ички декоратсия элементлари учун фойдаланилади.
Диққатга сазовор жойлар
Маргъилонда кўплаб тарихий обидалар ва диққатга сазовор жойлар мавжуд. Шаҳарнинг энг машҳур жойларидан бири – Ёдгорлик мажмуаси Саид Аҳмад Хўжа Эшон мақбарасидир. Ушбу мақбара ХВИИИ асрда барпо этилган ва маҳаллий аҳоли орасида муқаддас жой сифатида эъзозланади. Шунингдек, Маргъилондаги машҳур “Хон Атлас” мажмуаси ҳам шаҳар меҳмонлари орасида кенг машҳур. Бу ерда меҳмонлар ипак тўқиш жараёнини кўришлари, атлас ва адрас матоларининг қандай яратилишини ўз кўзлари билан кўришлари мумкин.
Маргъилонда мавжуд бўлган яна бир тарихий обида бу — Чакар масжиди бўлиб, у ХВИИИ асрга тегишли ва маҳаллий архитектура услубининг ёрқин намунасидир. Шунингдек, Маргъилонда қадимий ҳамомлар, эски маҳаллалар ва тарихий бозорлар ҳам бор бўлиб, улар орқали шаҳар ўзининг қадимий ва бетакрор атмосферасини сақлаб қолган.
Ҳозирги кунда Маргъилон
Ҳозирги кунда Маргъилон Ўзбекистоннинг энг катта ипак марказларидан бири бўлиб қолмоқда. Шаҳарда минглаб ҳунармандлар фаолият юритиб, ипак маҳсулотларини ишлаб чиқаришда давом этмоқда. Маргъилон ипаклари нафақат Ўзбекистонда, балки хорижда ҳам талабгир бўлиб, бу шаҳарни дунёга танитишда давом этмоқда. Шунингдек, Маргъилонда ҳар йили анъанавий ипак фестивал ва кўргазмалар ўтказилиб, унга кўплаб меҳмонлар ташриф буюради.
Маргъилонда тўқимачилик ва ипак саноати билан бир қаторда қишлоқ хўжалиги ҳам ривожланган. Шаҳар атрофи богълар ва далалар билан ўралган бўлиб, бу ерда мева-сабзавот етиштирилади. Маргъилоннинг бозорларида маҳаллий деҳқонлар томонидан етиштирилган тоза ва сифатли маҳсулотлар кенг миқёсда сотилади.
Хулоса
Маргъилон ўзининг бой тарихи, анъанавий ипакчилиги ва меҳмондўст одамлари билан Ўзбекистоннинг маданий мероси ҳисобланади. У Ўзбекистоннинг ва дунёнинг турли бурчакларидан келган сайёҳларни ўзига жалб этади. Маргъилон бугунги кунда ҳам ўзининг қадимий ипак йўлидаги аҳамиятини сақлаб қолиб, миллий ҳунармандчилик ва санъатнинг марказига айланиб қолмоқда.