Сийдикда қон пайдо бўлиши, тиббиётда гематурия деб аталади, бу турли сабабларга кўра юзага келиши мумкин бўлган симптом ҳисобланади. Бу ҳолат соғлиқ билан боғлиқ жиддий муаммолар ҳақида сигнал бериши мумкин, шунинг учун унга эътибор қаратиш зарур.
Сийдикда Қоннинг Турлари
Гематурия икки турга бўлинади: макроскопик ва микроскопик. Макроскопик гематурияда сийдик рангининг ўзгариши кўзга кўринади, у қизғиш, пушти ёки қуюқ жигарранг тусга кириши мумкин. Микроскопик гематурияда эса қон фақат микроскоп ёрдамида аниқланади ва бу ҳолат кўпинча симптомларсиз кечади.
Сабаблари
Сийдикда қон пайдо бўлишининг кўплаб сабаблари мавжуд, уларнинг асосийлари қуйидагилар:
- Сийдик йўлларининг инфексиялари. Бактериялар сийдик пуфаги ёки сийдик чиқариш йўлларида инфексия келтириб чиқариб, сийдикда қон пайдо бўлишига олиб келиши мумкин.
- Буйрак тошлари. Буйрак ёки сийдик йўлларида ҳосил бўлган тошлар шиллиқ пардани тирнаб, қон кетишини келтириб чиқаради.
- Травмалар. Буйрак, сийдик пуфаги ёки бошқа ички органларга бўлган жароҳатлар гематурияга сабаб бўлиши мумкин.
- Касалликлар. Буйрак яллиғланиши (нефрит), буйракнинг қувватини пасайтирувчи касалликлар ёки онкологик ҳолатлар гематурияга олиб келиши мумкин.
- Дори-дармонлар. Ба‘зи дорилар, масалан, антикоагулянтлар, қон қуйилишининг олдини олиб, қон кетишини келтириб чиқаради.
Белгилари
Сийдикда қон пайдо бўлиши кўпинча бошқа симптомлар билан бирга кечади. Буларга сийдик чиқариш вақтида оғриқ, орқа ёки бел соҳасидаги ноқулайлик, тана ҳароратининг ошиши ва тез-тез сийдик чиқариш истаги киради. Микроскопик гематурия эса одатда симптомларсиз ўтади ва тасодифан тиббий текширув вақтида аниқланади.
Диагностика
Гематурияни аниқлаш ва унинг сабабларини ўрганиш учун турли усуллар қўлланилади. Сийдик таҳлили қон зарраларининг борлигини аниқлаш учун энг асосий усул ҳисобланади. Шунингдек, қон таҳлиллари, ултратовуш текшируви, рентген, компютер томографияси ва систоскопия каби қўшимча усуллар сабабларни аниқлашга ёрдам беради.
Даволаш
Даволаш гематуриянинг сабабига боғлиқ. Агар бу сийдик йўлларининг инфексияси бўлса, антибиотиклар буюрилади. Буйрак тошлари кичик бўлса, улар табиий йўл билан чиқиб кетади, лекин йирик тошларни жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш керак бўлиши мумкин. Агар гематурия травма ёки бошқа жиддий касаллик билан боғлиқ бўлса, махсус даволаш курси талаб этилади.
Олдини Олиш
Сийдикда қон пайдо бўлишининг олдини олиш учун бир қанча чораларни кўриш мумкин. Тоза сув ичиш, сийдик йўллари гигиенасига риоя қилиш, инфексияларни вақтида даволаш ва соғлом турмуш тарзини олиб бориш гематуриянинг олдини олишга ёрдам беради.
Хулоса
Сийдикда қон пайдо бўлиши оддий ҳолат бўлиб туюлмаслиги керак. Бу ҳолат соғлиқ билан боғлиқ жиддий муаммоларга ишора қилиши мумкин, шунинг учун дарҳол шифокорга мурожаат қилиш муҳимдир. Вақтида қўйилган ташхис ва бошланган даволаш жараёни асоратларнинг олдини олади ва соғлиқни тиклаш имконини беради.