Тухумдон кистаси – бу тухумдон ичида ҳосил бўладиган суюқлик билан тўлган ўсимта бўлиб, у кўп ҳолларда хавфсиз ва ўз-ўзидан йўқолиб кетиши мумкин. Бироқ, баъзи ҳолларда тухумдон кисталари катта ўсиб, аёлнинг соғлиғига жиддий зарар етказиши ёки ҳатто жарроҳлик аралашувидан талаб қилиши мумкин. Бу мақолада тухумдон кисталари турлари, сабаб ва хавф омиллари, белгилари, ташхислаш усуллари, даволаш йўллари ва олдини олиш чоралари ҳақида батафсил маълумот берилади.
Тухумдон кистаси нима?
Тухумдон кистаси – тухумдон тўқимаси ичида ёки унинг юзасида ҳосил бўладиган суюқлик билан тўлган капсула. Одатда, тухумдонлар ҳар ойда фолликуляр сикл давомида бир ёки бир нечта фолликулалар ишлаб чиқаради. Ушбу фолликула тухумни ривожланиш учун тайёрлайди ва у вақт ўтиши билан ёрилиб, тухумни чиқаради (овулятсия). Агар фолликула тухумни чиқармаса ёки овулятсиядан сўнг ёпиқ қолса, у суюқлик билан тўлиб, тухумдон кистасига айланади.
Тухумдон кистасининг сабаблари ва хавф омиллари
Тухумдон кистасининг пайдо бўлишига турли омиллар таъсир қилиши мумкин. Энг кенг тарқалган сабаблар қуйидагилардир:
- Гормонал мувозанатсизликлар: Гормонал ўзгаришлар, айниқса овулятсия жараёнидаги бузилишлар киста ҳосил бўлишига олиб келиши мумкин.
- Ирсий омиллар: Айрим аёлларда тухумдон кисталари ирсий сабаблар туфайли ҳосил бўлиши мумкин.
- Ҳомиладорлик: Баъзида аёл ҳомиладор бўлгандан кейин тухумдон кисталари пайдо бўлиши мумкин, лекин улар кўпинча хавф туғдирмайди ва ўз-ўзидан йўқолади.
- Эндометриоз: Эндометриоз билан оғриган аёлларда эндометриома кисталари ривожланиши эҳтимоли юқори бўлади.
- Пелвик инфексиялар: Тухумдон ва бошқа репродуктив органларнинг инфексиялари киста ҳосил бўлишига олиб келиши мумкин.
Тухумдон кистасининг белгилари
Кўп ҳолларда тухумдон кисталари белгиларсиз ривожланади ва аёл бу ҳақда умуман хабар топмаслиги мумкин. Лекин киста катталашиб кетса ёки ёрилса, қуйидаги белгилар кузатилиши мумкин:
- Қорин ёки тос соҳасида оғриқ
- Қорин бўшлиғида босим ёки шишиш
- Ноқулайлик ва қаттиқлик
- Ҳайз сиклининг бузилиши
- Жинсий алоқа пайтида оғриқ
- Тез-тез сийдик чиқариш ёки сийдик тутиб туришдаги қийинчиликлар
Агар тухумдон кистаси ёрилса ёки бурилиб қолса (торсия), жиддий ва тўсатдан пайдо бўладиган қорин оғриғи, кўнгил айниши ва қайт қилиш, ҳатто ҳушдан кетиш ҳам кузатилиши мумкин. Бундай ҳолатлар тезкор тиббий ёрдамни талаб қилади.