Фут (инглизча: фоот) — узунликни ўлчашда ишлатиладиган қадимий бирликлардан бири бўлиб, ҳозирги кунгача муайян соҳаларда қўлланилиб келмоқда. Фут бирлиги тарихий жиҳатдан одам оёғининг узунлигига асосланган бўлса-да, замонавий дунёда у аниқ стандартлаштирилган қийматга эга. Ушбу мақолада футнинг келиб чиқиши, тарихий ривожланиши, ўлчовдаги ўзгаришлари ва замонавий қўлланилиш соҳаси ҳақида маълумот берилади.
Тарихий келиб чиқиши
Фут бирлигининг келиб чиқиши инсониятнинг дастлабки даврларига бориб тақалади. Бу бирлик илк бор қадимги Миср, Месопотамия ва Гретсияда ишлатилган. Қадим замонларда одамлар масофани аниқлаш учун оддий усуллардан фойдаланган, ва бу бирлик инсоннинг бир оёғининг узунлигига асосланган. Мисрликлар футни 16 қисмга, Римликлар эса 12 қисмга (дюймга) бўлганлар.
Рим империясида фут кенг қўлланилган ва бу бирликни бутун империя бўйлаб стандартлаштиришга ҳаракат қилинган. Кейинчалик Европада, айниқса, Ўрта асрлар даврида, футнинг турли хил версиялари шаклланган. Ҳар бир мамлакат ёки ҳудудда футнинг ўзига хос ўлчами мавжуд эди.
Замонавий стандартлаштириш
Футнинг халқаро стандартлашуви 1959-йилда амалга оширилди. АҚШ ва Буюк Британия ўз ўлчов тизимларида футнинг қийматини аниқ белгилаб қўйишди. Ҳозирги кунда 1 фут 0,3048 метрга (30,48 сантиметр) тенг деб қабул қилинган.