Ўзбекистон Республикаси Давлат Мадҳияси – бу халқнинг юксак қадр-қиммати, тарихий ўзлик ифодаси, ватанпарварлик ва бирликнинг энг муҳим рамзларидан биридир. Мадҳиянинг оҳанги ва сўзлари ўзбек халқининг руҳини акс эттиради, унда халқимизнинг тарихий қаҳрамонликлари, буюк ўтмиши, орзу-умидлари ва Ватан учун садоқат туйгъуси мужассам. Давлат мадҳияси мустақил Ўзбекистоннинг халқаро саҳнадаги мавқеини, халқимизнинг азалий орзу-истакларини, келажак сари интилишларини намоён этувчи рамз сифатида муҳим ўрин тутади.
|
|
Ўзбекистон давлат мадҳияси
|
|
| Сўз муаллиф(лар)и | Абдулла Орипов |
|---|---|
| Бастакор | Муҳтал Бурҳонов |
| Қабул қилинди | 1992-йил 10-декабр |
Мадҳиянинг яратилиш тарихи
1991-йилда Ўзбекистон Республикаси давлат мустақиллигини қўлга киритгач, давлатнинг асосий рамзлари – байроқ, герб ва мадҳияни яратиш масаласи кун тартибига қўйилди. 1992-йил 10-декабр куни Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг сессиясида «Ўзбекистон Республикасининг Давлат Мадҳияси» қабул қилинди. Мадҳиянинг сўзлари таниқли шоир Абдулла Орипов томонидан ёзилган бўлиб, у миллий руҳ, она Ватанга муҳаббат ва халқимизнинг эркинлик учун курашини ифода этади. Мадҳиянинг мусиқаси эса машҳур композитор Мутал Бурҳонов томонидан басталанган.
Мадҳиянинг яратилишида халқ руҳини, ўзбекона қадриятларни ва истиқлолга эришган давлатнинг ўзига хослигини акс эттиришга алоҳида эътибор қаратилди. Шунинг учун ҳам мадҳиянинг ҳар бир сўзи ва оҳангида ўзбек халқининг маънавий мероси ва ватанпарварлик руҳияти сезилади.
Мадҳиянинг мазмуни ва маъноси
Ўзбекистон давлат мадҳиясининг матни халқимизнинг урф-одатлари, қадимий анъаналари ва маънавий қадриятлари билан тўйинган. Мадҳияда халқимизнинг эркинликка эришиш йўлидаги машаққатлари, ўзини дунёга танитиш орзуси, мустақилликка бўлган интилиши ва она юртга муҳаббат ифодаланган. Бу сўзлар орқали ўзбек халқининг кечмишдаги курашлари, ўзлигига содиқлиги ва келажакка ишончи намоён бўлади.
Серқуёш, ҳур ўлкам, элга бахт, нажот,
Сен ўзинг дўстларга йўлдош, меҳрибон!
Яшнагай то абад илму фан, ижод,
Шуҳратинг порласин токи бор жаҳон!
Олтин бу водийлар — жон Ўзбекистон,
Аждодлар мардона руҳи сенга ёр!
Улуғ халқ қудрати жўш урган замон,
Оламни маҳлиё айлаган диёр!
Бағри кенг ўзбекнинг ўчмас иймони,
Эркин, ёш авлодлар сенга зўр қанот!
Истиқлол машъали, тинчлик посбони,
Ҳақсевар, она юрт, мангу бўл обод!
Олтин бу водийлар — жон Ўзбекистон,
Аждодлар мардона руҳи сенга ёр!
Улуғ халқ қудрати жўш урган замон,
Оламни маҳлиё айлаган диёр!
Мадҳияда «олтин буводир эрлар» ибораси ўзбек халқининг бой табиий ва маданий меросини ифодалайди. «Эл-юрт учун жон фидо қилган аждодлар» ибораси эса Ватан учун ўз жонини аямасдан курашган ўзбек халқининг авлодлари ва қаҳрамонларини ёдга солади. Шунингдек, мадҳияда халқимизнинг бутун куч-қудрати, матонати ва ғурури она Ватанни янада юксак чўққиларга олиб чиқиш, унинг мустаҳкам тараққиёти ва тинчлиги учун хизмат қилишга қаратилган.
Мадҳиянинг ҳар бир сатри халқимизнинг Ватанга бўлган чексиз муҳаббатини, унга содиқлик ва фидойилигини ифода этади. «Улугъ халқ қудратининг жўш урган даври», «Багъри кенг ўзбекнинг ўчмас иймони» каби иборалар ўзбек халқининг кенг бағри, меҳмондўстлиги ва мустаҳкам иймон-эътиқодини ифодалайди.
Мадҳиянинг ўқилиши ва ижро этилиши
Ўзбекистон давлат мадҳияси давлат ва расмий тадбирлар, спорт мусобақалари ва халқаро форумларда ижро этилади. Давлат мадҳияси ижро этилганда, барча тингловчилар ҳурмат бажо келтирган ҳолда оёққа туришади. Бу мадҳияга бўлган ҳурматни, халқ ва давлатга бўлган эҳтиромни ифодалайди.
Шунингдек, Ўзбекистон мадҳияси чет элда бўлиб ўтаётган тадбирларда ҳам ижро этилади. Бу орқали халқимизнинг халқаро ҳамжамиятдаги мавқеи, Ватанимизнинг мустақил давлат сифатидаги ўрни янада юксак даражада намоён бўлади. Давлат мадҳияси айниқса ёш авлодни ватанпарварлик руҳида тарбиялашда муҳим ўрин тутади. Ҳар бир ўқувчи ва талаба мадҳияни билиши, унинг маъносини тушуниши, мадҳиядаги ғурур ва қадр-қимматни англаб етиши зарур.
Мадҳиянинг тузилиши ва оҳанглари
Давлат мадҳияси Мутал Бурҳонов томонидан яратилган мусиқий асар бўлиб, унда ўзбек мусиқаси оҳанглари ва анъанавий руҳни ҳис қилиш мумкин. Мадҳиянинг мусиқаси маром ва барқарорлик, улуғворлик ва байрамона руҳда яратилган. Мусиқий тузилишида халқимизнинг руҳий жиҳатлари ва тарихий мероси акс этган. Мадҳиянинг оҳанги тинчлик, тараққиёт ва мустақиллик каби тамойилларни акс эттирувчи ғурурли ва улугъворликни ҳис қилдирувчи мусиқий композитсиядир.
Ўзбекистон мадҳиясининг мусиқий жиҳатлари чуқур ҳис-туйгъуларга бой бўлиб, тингловчининг қалбига ўзгача қувонч ва ғурур ҳиссини олиб киради. Мадҳиянинг асосий оҳанги маромли ва қудратли бўлиб, Ватанга бўлган муҳаббат ва эҳтиром туйғуларини ўзида мужассамлаштиради. Бу оҳанг ҳар бир юракда Ватанга бўлган муҳаббатни кучайтиради ва келажакка бўлган ишончни уйғотади.
Мадҳиянинг аҳамияти ва тарбиявий роли
Ўзбекистон мадҳияси нафақат давлат рамзи, балки халқимизни бирлаштирувчи, ёшларда ватанпарварлик, бирлик ва садоқат туйгъуларини кучайтирувчи восита сифатида ҳам муҳим аҳамиятга эга. Давлат мадҳияси ёшларда она Ватанга бўлган муҳаббат, ўз тарихини ва ўзлигини англаш ҳиссини кучайтиради. Бундан ташқари, мадҳияни ўрганиш ва куйлаш ўзбек тилига бўлган ҳурматни кучайтиришга, маданий меросимизга нисбатан эҳтиром туйгъусини шакллантиришга хизмат қилади.
Шу билан бирга, мадҳияни куйлаш Ватанга садоқатли бўлиш, халқ ва давлат учун хизмат қилиш каби инсоний фазилатларни тарбиялайди. Ҳар бир фуқаро учун мадҳияни куйлаш – бу Ватанга бўлган ҳурматни, бирлик ва бирдамликка бўлган эътиқодни ифодалашдир. Шу сабабли, давлат мадҳияси халқнинг миллий гъурури, ор-номуси ва бирлигини ифодалайди.
Хулоса
Ўзбекистон Республикаси Давлат Мадҳияси – бу халқимизнинг руҳий юксаклиги, миллий ўзлигимиз ва мустақил давлат сифатидаги мавқеи акс этган юксак рамздир. Мадҳияни тинглаган ҳар бир ўзбекистонлик, унинг мазмунини қалбан англаган ҳолда, Ватанимиз учун гъурурланиш ва ундан илҳом олиш туйгъусини ҳис қилади. Мадҳиянинг ҳар бир сўзи ва оҳанги халқимизнинг куч-қудратини, мардлиги ва садоқатини ифода этади. Шу боис, Ўзбекистон Давлат Мадҳияси ҳар биримиз учун фахр-ифтихор манбаи бўлиб қолади.
Мадҳияни ҳимоя қилиш, уни чуқур англаб, ҳурмат қилиш – бу ҳар бир Ўзбекистон фуқаросининг бурчидир. Бу бурч Ватанимиз равнақи йўлида ҳаракат қилиш, халқимиз орзу-истакларини рўёбга чиқаришга ҳисса қўшиш учун хизмат қилади.