Қора седана тарихи
Яқин Шарқ қора седана ватани деб ҳисобланади, кейинчалик у бутун Осиё қитъасида тарқалиб, Европанинг жанубига ва шимолий Африкага кириб борди. Бугунги кунда ўсимлик дунёнинг кўплаб мамлакатларида, шу жумладан Россиянинг жанубида етиштирилади. Қора седана, ҳақиқий седана билан бирга, энг қадимги аччиқ ва доривор ўсимликлардан биридир. Қора седана уруғининг илмий номи - Нигелла сатива деб аталади.
Қора седана ишлатилиши
Қора седана уруғларидан пиширишдан тортиб фармакологияга қадар турли соҳаларда фойдаланиш мумкин. Уруғлардан шўрвалар, тузланган бодринг ва нон тайёрлашда фойдаланиш мумкин.
Седана уруғлари қадимги даврларда нафақат зиравор сифатида, балки дори сифатида ҳам ишлатилган. Овқат ҳазм қилишни яхшилаш ва ошқозон-ичак касалликларини даволаш қобилияти учун кўпчилик уни ҳозир ҳам соғлиқ учун қўллайди. Уруғлардан юрак-қон томир ва шамоллаш, бош оғриғи ва жигар ва буйрак касалликлари учун фойдаланилган. Уруғлардан олинган дорилар, тери касалликлари ва узоқ муддатли яраларни даволаш учун ишлатилган. Шунингдек, седана уруғларини истеъмол қилиш одамга қариликка қадар яшаш имкониятини беради, шу билан бирга фикрнинг равшанлиги ва кўриш кескинлигини сақлайди.
Сут ишлаб чиқаришни кўпайтириш учун эмизикли аёллар учун қора седана уруғини истеъмол қилиш фойдалидир. Кўришни яхшилаш учун ирис мойида тиндирилган седана уруғини ҳидлаш мумкин.
Қора седана қондаги қанд миқдорини ҳам нормаллаштиради, шунинг учун диабетга чалинганларга тавсия этилади. Қора седана ёғи терининг ҳолатини яхшилайди, соч тўкилишида ёрдам беради, оқарган сочларнинг рангини тиклайди. Шунингдек, ёғ қон айланишини яхшилайди, қондаги гемоглобин даражасини оширади. Шунингдек, қора уруғ мойи саратон касаллигининг олдини олиш ва даволаш учун ишлатилади. Синусит, отит, бронхиал астма каби нафас йўлларининг ўткир ва сурункали касалликларига ёрдам беради.
Қора седанага қарши кўрсатмалар
Қора седана ҳеч қандай қарши кўрсатмаларга эга эмас. У фақат ҳомиладор аёллар томонидан ишлатилмаслиги керак, чунки у танани тозалайди ва ҳомиланинг рад этилишига олиб келиши мумкин.
Қора седанадан уй шароитида тайёрлаш мумкин бўлган доривор ресептлар:
- Қора седана уруғидан доривор дамлама тайёрлаш учун бир чой қошиқ майдаланган уруғни кичик чойнакка қуйинг, устидан бир стакан қайноқ сув қуйинг, қопқоғини ёпинг, 15 дақиқа кутиб, сўнгра секин аста илиқ ҳолда ичинг.
- Кўп ҳолларда ошқозон-ичак трактининг холетсистит, энтероколит, энтерит, гепатит, панкреатит каби сурункали касалликларини даволаш учун кунига 2-3 марта 1 стакан (150 мл) дамлама ичишмумкин. Агар тавсия этилган дозани ва қабул қилиш частотасини кузатиб борсангиз, ножўя таъсирлар кузатилмайди. Дозани ошириб юборишда дамлама ошқозон ва ичак шиллиқ қаватининг тирнаш хусусиятини келтириб чиқариши мумкин, бу препаратни қабул қилгандан сўнг дарҳол пайдо бўладиган оғриқ кўринишида кузатилади. Бундай ҳолда, дозани камайтиринг ёки дамламани ичишни бутунлай тўхтатинг.
- Бурун оқиши билан бирга шамоллаб қолсангиз қора седана уруғини қовуриб, майдаланг, озгина ўсимлик ёғи қўшиб, илиқ жойда 24 соат сақланг. Ҳар бурун тешигига 3-4 томчидан томизинг.
- Кўкрак оғриғи, йўтал ва бурун оқиши кузатилса, қайнаётган сувга 1 ош қошиқ қора седана уруғини қўшинг ва бошингизни ёпинчиқ билан ёпинг, шамоллаш учун ётишдан олдин буғлардан нафас олинг.
- Уйқусизликда 1 чой қошиқ майдаланган қора седана уруғини асал ёки чой билан аралаштиринг ва кечки овқатдан олдин ичинг.