Ҳайз кўришнинг кечикиши
Ҳайз кечикиб келиши қизлар ва аёлларнинг гинекологга ташрифининг энг кенг тарқалган сабабларидан биридир. Кўпчилик учун ушбу ташриф ҳомиладорлик ҳақидаги янгиликлар билан якунланади. Шу билан бирга, ҳайз пайтида бузилишлар аёлларнинг жиддий соғлиқ муаммоларини ҳам кўрсатиши мумкин.
Соғлом аёлда сикл 21 кундан 35 кунгача давом этади, ҳайз кўриш кечикиши 7 кундан ортиқ бўлмаса ташвишга сабаб бўлмайди. Ҳар бир қизнинг ҳайзини ўзига хос хусусиятлари бор: давомийлиги, ҳайз кўришнинг кўплиги ва бошқалар. Агар ҳайз кўриш тартибсиз бўлиб қолганини, уларнинг давомийлиги ва табиати ўзгарганлигини сезсангиз, бу гинеколог билан боғланиш учун сабабдир.
Ҳайз кечикиб келиши учун сабаблар
Сикл етишмовчилигининг энг кенг тарқалган сабабларини уч гуруҳга бўлиш мумкин:
- физиологик - иқлим ўзгариши, сурункали стресс, турли хил қатъий диеталарга риоя қилиш билан боғлиқ;
- патологик - буларга генитал органларнинг турли хил яллиғланиш ва юқумли касалликлари, гормонал муаммолар, репродуктив тизимнинг ишига салбий таъсир кўрсатадиган бошқа касалликлар киради;
- фармокологик - турли хил дориларни қабул қилиш билан боғлиқ, хусусан, гормонал дорилар, глюкокортикостероидлар, антикоагулянтлар ва бошқалар.
Ҳайз давридаги муаммолар ҳар доим ҳам касаллик билан боғлиқ эмас. Шундай қилиб, 40 йилдан кейин ҳайз даврининг бузилиши менопаузанинг бошланишини кўрсатиши мумкин. Ушбу даврда ановулятсион - овулятсия содир бўлмаган давр сиклларининг частотаси кўпаяди. Бунга тухумдон фолликуляр захираларининг табиий равишда камайиши сабаб бўлади. Аммо бу ёшдаги ҳайз кўриш муаммолари репродуктив саломатлик билан боғлиқ жиддий муаммоларни ҳам англатиши мумкин. Ҳайз кечикиши ёки ғайритабиий келишини сабабини билиш учун шифокорингиз билан маслаҳатлашинг.
Ўспирин қизларда ҳайз кўришнинг кечикиши ҳам одатий ҳодиса. Аввало, шуни тушуниш керакки, ҳайз бошланганидан кейинги дастлабки 1-2 йил ичида бутун вужудда гормонал ўзгаришлар юз беради ва ҳайз кўриш доим ҳам содир бўлавермайди, ҳатто бир неча ойга йўқолади. Бундан ташқари, баъзи ҳолларда ҳайз кўриш билан боғлиқ муаммолар туғма патологиялар туфайли юзага келади. Замонавий ўспиринлар жинсий алоқани жуда эрта ёшдан бошлашлари мумкин бунда эса, ҳайз кечикишига режалаштирилмаган ҳомиладорлик сабаб бўлиши мумкин. Мунтазам сиклнинг бузилишига олиб келадиган бошқа сабаблар ҳам бўлиши мумкин. Тўғри ташхис қўйиш учун ўспирин қизларни гинеколог кўригидан ўтказинг.
Муаммонинг сабабини аниқлаган ҳолда, мутахассис сизга даволаниш протоколини тайинлайди. Эсингизда бўлсин: ҳайз кўришнинг муваффақиятсиз бўлишига сабаб - даволаниш керак бўлган касаллик, чунки бу ўз-ўзидан мустақил касаллик эмас, балки фақат натижадир.
Фақатгина мутахассис сиклнинг бузилишига нима сабаб бўлганини аниқ бериши мумкин. Бунинг учун у нафақат визуал текширув ўтказиши, балки қўшимча тадқиқотлар натижаларини, шу жумладан таҳлилларни ўрганиши керак бўлади.
Ҳайз сиклининг бузилиши таснифи ва аломатлари
Аёлларда сиклнинг бузилиши қуйидаги турларга бўлинади:
- дисменорея - ҳайз кўриш қориннинг пастки қисмида кўпинча жуда кучли оғриқли тортишлар билан бирга бўлиши;
- гиперменорея - бу кўп миқдордаги ҳайз кўришнинг номи, вақти-вақти билан такрорланиб, тахминан бир хил кун давом этади;
- меноррагия узоқ давом этади (7 кундан ортиқ) ва оғир ҳайз кўриш, оғриқ билан бирга келади;
- полименорея - сикл қисқа, 21 кундан кам давом этади, ҳайз кўриш узоқ давом этади;
- олигоменорея - ҳайз кўриш 1-2 кун давом этади;
- опсоменорея - камдан-кам учрайдиган ҳайз кўриш, бир неча ойда бир марта;
- гипоменорея - кам ҳайз кўриш, қонли оқим жуда оз миқдорда бўлиши.
Доимий бўлмаган ҳайз даврлари фонида юзага келадиган энг кенг тарқалган аломатлар:
- пастки қоринда ва / ёки белда тортишишли оғриқ;
- доимий асабий ва чарчаган ҳолат;
- сабабсиз вазн ортиши ёки камайиши;
- мигренгача борадиган оғир бош оғриғи.
Кўпинча аёлларда баҳорда ҳайз кўриш кечикади, шунинг учун кўпчилик уларни алоҳида ҳайз бузилиши тоифаси сифатида ажратиб кўрсатадилар. Шу билан бирга, шифокорлар фикрича бир қатор омиллар эрта баҳорга хос бўлиб, улар ҳайз кечикишига олиб келади, шу жумладан иммунитетни пасайиши ва витаминлар етишмаслиги, бунга сабаб - овқатланишда янги сабзавот ва мевалар етарли эмас. Ўзингизни жиддий оқибатлардан ҳимоя қилиш учун, баҳорда ҳайз даврининг кечикканини аниқласангиз, гинеколог томонидан тўлиқ текширувдан ўтганингиз яхшидир.
Ташхислаш ва даволаш
Агар узоқ вақт давомида ҳайз даврининг бузилганлигини сезсангиз, гинеколог кўригига ёзилишни унутманг. Мутахассис ҳайз бузилиши сабабини аниқлаш учун тўлиқ текширув ўтказади, бу дастлабки текширувдан ташқари қуйидагиларни ҳам ўз ичига олиши мумкин:
- флорани текшириш учун урогенитал мазок таҳлили;
- генитал инфексияларни аниқлаш учун қон текшируви;
- қоннинг биокимёвий таҳлили;
- гормонлар даражасини аниқлаш учун қон текшируви;
- колпоскопия;
- гистероскопия;
- тос аъзолари ва сут безларининг ултратовуш текшируви.
Шунингдек, сизга эндокринолог маслаҳати керак бўлиши мумкин. Олинган маълумотларга асосланиб, шифокор патологиянинг ҳақиқий сабабини аниқлай олади ва малакали даволанишни буюради.
Даволаш усуллари
Аёлларда сиклни бузилишига олиб келадиган касалликлар қуйидаги усуллар билан даволанади:
- Дори-дармон орқали. Улар жинсий йўл билан юқадиган инфексияларни, шунингдек яллиғланиш ўчоқларини даволаш учун ишлатилади.
- Гормонларни даволаш. Гормонал мувозанатни тузатиш учун ишлатилади.
- Оператив аралашув. Оператсияни ўтказиш тўғрисидаги қарор неоплазмалар мавжуд бўлганда қўлланилади.
- Витамин комплекслари, физиотерапия машқлари, организмнинг умумий заифлашишини парҳез билан тузатиш.
Доимий бўлмаган ҳайз кўришни халқ табобати билан даволаш учун интернетда кўплаб маслаҳатларни топишингиз мумкин. Лекин эсингизда бўлсин, ўз-ўзини даволаш жиддий оқибатларга олиб келиши мумкин. Сиз патологиянинг пайдо бўлиш сабабини мустақил равишда аниқлай олмайсиз ва натижада ўзингиз учун тўғри даволанишни тайинлай олмайсиз. Буни фақат гинеколог амалга ошириши мумкин.
Ҳайз сикли бузилишини олдини олиш
Ҳайз кўриш билан боғлиқ муаммоларга олиб келадиган хавфли гинекологик касалликлар ривожланишининг олдини олиш учун соғлиғингизни кузатиб бориш муҳимдир. Профилактика мақсадида шифокорлар қуйидагиларни тавсия қилишади:
- ёмон одатлардан воз кечиш;
- ортиқча кучланишсиз спорт билан шуғулланиш;
- соғлом ва турли хил овқатлар истеъмол қилиш;
- стрессдан сақланиш;
- ортиқча совуқдан сақланиш;
- тўсиқли контрасепсия воситаларидан фойдаланиш;
- тасодифий жинсий алоқалардан ўзини тийиш;
- етарлича ухлаш.
Ўзгаришларни ўз пайтида сезишингиз учун ҳайз тақвимини юритинг. Бугунги кунда буни махсус дастурлардан фойдаланган ҳолда смартфонда амалга ошириш мумкин, уларда сиз кунлик ҳайз кўриш интенсивлигини ва унга ҳамроҳ бўладиган аломатларни қайд этишингиз мумкин.
Профилактика мақсадида гинекологга йилига бир марта ташриф буюришни унутманг. Ўз вақтида аниқланган патологиялар асоратлар хавфисиз муваффақиятли даволанади.