Intel— компютерлар ва бошқа қурилмалар учун микропротсессорлар, чипсетлар, флеш-хотира ва бошқа компонентларни лойиҳалаш ва ишлаб чиқариш билан шуғулланадиган дунёдаги энг йирик компаниялардан бири. Ушбу блогда биз Intel компаниясининг тарихи ва фаолияти, шунингдек, унинг бошқаруви, бўлинмалари, шўба корхоналари ва монополияга қарши прокуратура ҳақида қизиқарли малумотларни айтиб ўтамиз.

| Intel | |
| Тури | Оммавий компания |
| Биржадаги номи | НАСДАҚ : ИНТК |
| Асос солинган | 1968 йил |
| Таъсисчилар | Гордон Мур , Роберт Нойс , Эндрю Грове |
| Манзил | Америка Қўшма Штатлари :Санта Клара (Калифорния) |
| Асосий кишилар | Франк Йири ( директорлар кенгаши раиси ) Патрик Гелсингер ( бош директор ) |
| Саноат | электрон компонентлар ( ИСИК 2610 |
| Маҳсулотлар | Протсессорлар , микропротсессорлар , флеш-хотира , ССД-лар , видео карталар, чипсетлар , тармоқ ускуналари, ана платалар, серверлар |
| Капитали | ▲ 101,4 миллиард доллар (2022) |
| Айланмаси | ▼ 63,05 миллиард доллар (2022) |
| Ар-ге харажатлари | ▲ 17,53 миллиард доллар (2022) |
| Оператсион фойда | ▼ 3,334 миллиард доллар (2022) |
| Соф фойда | ▼ 8,014 миллиард доллар (2022) |
| Активлар | ▲ 182,1 миллиард доллар (2022) |
| Капитализатсияси | 130 миллиард доллар (02.05.2023) |
| Ходимлар сони | 131 900 (2022) |
| Аудитор | "Ernst & Young" MChJ |
| Веб-сайт | www.intel.com |
Intel компаниясининг тарихи

Intel компаниясига 1968 йилда Венгрия ва Полшадан келган икки муҳожир муҳандис Роберт Нойс ва Гордон Мур томонидан асос солинган. Дастлаб, компания яримўтказгич хотирасини ишлаб чиқиш билан шуғулланган, аммо тез орада унинг асосий маҳсулотига айланган микропротсессорлар ишлаб чиқаришга ўтади. Биринчи Intel микропротсессори 4004 1971 йилда чиқарилган ва калкуляторларда ишлатилган. 1974 йилда Intel биринчи шахсий компютерлар учун асос бўлган биринчи умумий мақсадли микропротсессор 8080 ни чиқарди. 1978 йилда Intel биринчи 16-битли микропротсессор бўлган 8086 ни тақдим этди, у ўша вақтдан бери бозорда ҳукмронлик қилиб келаётган х86 архитектурасига асос солди. 1981 йилда ИБМ ўз шахсий компютерлари учун микропротсессорлар етказиб берувчи сифатида Intel ни танлади ва бу компания тарихида бурилиш нуқтаси бўлди. Ўшандан бери Intel иш столи компютерлари, ноутбуклар ва серверлар учун микропротсессорлар бўйича етакчига айланди.
Фаолият
Маҳсулотлар
Intel нафақат микропротсессорлар, балки компютерлар ва қурилмалар учун бошқа компонентлар, масалан, чипсетлар, флеш-хотира, тармоқ контроллерлари, видео карталар, модемлар, сенсорлар, камералар ва бошқаларни ишлаб чиқаради. Бундан ташқари, Intel драйверлар, оператсион тизимлар, кутубхоналар ва ишлаб чиқувчилар воситалари каби дастурларни ишлаб чиқади. Intel шунингдек, сунъий интеллект, булутли ҳисоблаш, квант ҳисоблаш ва бошқа янги технологияларни тадқиқ қилиш ва ривожлантиришга сармоя киритади.
Бўлимлар
Intelда компания фаолиятининг турли соҳалари учун масъул бўлган бир нечта бўлинмалар мавжуд. Улардан баъзилари:
— Client Computing Group (CCG) — иш столи ва ноутбуклар, планшетлар ва смартфонлар учун микропроцессорлар ва бошқа компонентларни ишлаб чиқариш билан шуғулланадиган бўлинма.
— Data Center Group (DCG) — серверлар, булутли платформалар ва тармоқ ускуналари учун микропроцессорлар ва бошқа компонентлар ишлаб чиқариш билан шуғулланувчи бўлинма.
— Internet of Things Group (IOTG) – Интернети хизматлари учун эчимлар, жумладан сенсорлар, контроллерлар, камералар, алоқа модуллари ва бошқаларни ишлаб чиқадиган бўлинма.
— Non-Volatile Memory Solutions Group (NSG) — флеш-хотира ва қаттиқ ҳолатда дискларни (SSD) ишлаб чиқариш билан шуг’улланадиган бо’линма.
— Programmable Solutions Group (PSG) — FPGA va ASIC каби програмланадиган мантиқий интеграл микросхемаларни (FPGA) ишлаб чиқариш билан шуғулланувчи бўлинма.
— Mobileye — бу компьютерни кўриш ва машинани ўрганиш асосида ҳайдовчиларга ёрдам бериш тизимлари (ADAS) ва автоном ҳайдашни ишлаб чиқадиган бўлинма.
Ишлаш кўрсаткичлари
Intel дунёдаги энг даромадли ва нуфузли компаниялардан биридир. 2020 йил ҳолатига кўра Intelнинг даромади 77,9 миллиард долларни, соф даромади эса 20,9 миллиард долларни ташкил этди. Intel шунингдек, дунёдаги энг йирик иш берувчилардан бири бўлиб, бутун дунё бўйлаб 110 000 дан ортиқ ходимга эга. Intel шунингдек, турли таълим, илмий, маданий ва хайрия лойиҳаларини қўллаб-қувватлаш орқали ижтимоий ва экологик масъулиятда фаол иштирок этади.
| 2000… | 2005… | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Айланма даромати | 33,73… | 38,83… | 43,62 | 54,00 | 53,34 | 52,71 | 55,87 | 55,36 | 59,39 | 62,76 | 70,85 | 72,00 | 77,87 | 79,02 | 63,05 |
| Соф фойдаси | 10,54… | 8,664… | 11,46 | 12,94 | 11,01 | 9,620 | 11,70 | 11,42 | 10,32 | 9,601 | 21,05 | 21,00 | 20,90 | 19,87 | 8,014 |
| Активлар | 47,95… | 48,31… | 63,19 | 71,12 | 84,35 | 92,36 | 90,01 | 101,5 | 113,3 | 123,2 | 128,0 | 136,5 | 153,1 | 168,4 | 182,1 |
| Капитали | 37,32… | 36,18… | 49,43 | 45,91 | 51,20 | 58,26 | 55,87 | 61,09 | 66,23 | 69,02 | 74,56 | 77,50 | 81,04 | 95,39 | 101,4 |
| Ходимлар минг.. | 86,1… | 99,9… | 82,5 | 100,1 | 105,0 | 107,6 | 106,7 | 107,3 | 106,0 | 102,7 | 107,4 | 110,8 | 110,8 | 110,6 | 131,9 |
Ўзбекистонда Intel
2008 йилдан бери Intel компаниясининг Ўзбекистонда ваколатхонаси фаолият кўрсатмоқда. Intel компаниясининг Ўзбекистондаги асосий мақсади мамлакатда ахборот технологияларини ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш, шунингдек, ҳукумат, таълим муассасалари, илмий ташкилотлар ва бизнес ҳамжамиятлари билан ҳамкорлик қилишдан иборат. Intel талабалар, ўқитувчилар ва дастурчилар учун турли хил ўқув дастурлари, танловлар ва бошқа тадбирларни ўтказади. Intel ўз маҳсулотларини ҳамкорлари орқали Ўзбекистон бозорига ҳам етказиб беради.
Intel яримўтказгич ва микропротсессор ишлаб чиқарувчи энг йирик компаниялардан биридир. Ушбу блогда биз сизни Intel компанияси раҳбарияти, монополияга қарши прокуратура, актсиядорлар ва шўба корхоналари орқали олиб борамиз.
Бошқаруви
Intel бошқаруви директорлар кенгаши ва юқори бошқарувдан иборат. Директорлар кенгаши бош директорни тайинлайди ва компаниянинг стратегияси ва молиясини назорат қилади. Юқори раҳбарият бошқарув кенгашининг фаолияти ва режаларининг бажарилиши учун жавобгардир. Компания тарихидаги асосий шахслар Intel асосчилари Роберт Нойс, Гордон Мур ва Эндрю Грове, шунингдек, биринчи Intel микропротсессорининг ихтирочиси Тед Хоффдир.
Intel турли давлат идоралари ва рақобатчилар томонидан кўплаб монополияга қарши таъқибларга дуч келди. Асосий айбловлар бозор ҳукмронлигини суиистеъмол қилиш, адолатсиз рақобат, патент ҳуқуқларини бузиш ва бошқа компаниялар билан тил бириктириш билан боғлиқ. Ушбу ҳолатларнинг баъзилари жарималар, келишувлар ёки Intel амалиётларини ўзгартиришга олиб келди.
Аксиядорлари
Intel аксиядорлари компания актсияларининг бир қисмига эгалик қилувчи инвесторлардир. Аксиядорлар дивидендлар олиш, муҳим масалалар ва жамият фаолияти тўғрисидаги маълумотлар бўйича овоз беришда иштирок этиш ҳуқуқига эга. Intel аксиялари НАСДАҚ да ИНТК белгиси остида сотилади.
| Аксиядор номи | Актсиялар сони, миллион | Фоиз | Пакет нархи |
|---|---|---|---|
| Вангуард Гроуп Инк. | 361.41 | 8.16 | 15,17 миллиард доллар |
| Блаккрокк Инк. | 292.11 | 6.59 | 12,26 миллиард доллар |
| Стате Стреет корпоратсияси | 196.38 | 4.43 | 8,25 миллиард доллар |
| Капитал дунёси инвесторлари | 131.30 | 2.96 | 5,51 миллиард доллар |
| Капитал Интернатионал Инвесторс | 118.43 | 2.67 | 4,97 миллиард доллар |
| Капитал Ресеарч Глобал Инвесторс | 98.27 | 2.22 | 4,13 миллиард доллар |
| Веллингтон Манагемент Компанй ЛЛП | 73.48 | 1.66 | 3,08 миллиард доллар |
| Геоде Капитал Манагемент МЧЖ | 64.65 | 1.46 | 2,71 миллиард доллар |
| Инвеско Лтд. | 61,87 | 1.40 | 2,60 миллиард доллар |
| Нортҳерн Труст корпоратсияси | 61,72 | 1.39 | 2,59 миллиард доллар |
| Банк оф Америка корпоратсияси | 50,92 | 1.15 | 2,14 миллиард доллар |
| Ўлчовли фонд маслаҳатчилари | 50,84 | 1.15 | 2,14 миллиард доллар |
| Норвегия банки | 45.64 | 1.03 | 1,92 миллиард доллар |
| Банк оф Нев Ёрк Меллон корпоратсияси | 41.72 | 0,94 | 1,75 миллиард доллар |
Intel шўба корхоналари Intel га тегишли бўлган ёки назорат қилинадиган юридик шахслардир. Улар орасида дастурий таъминот ишлаб чиқиш, булут хизматлари, сунъий интеллект, нарсалар интернети, симсиз технологиялар ва бошқа соҳаларга ихтисослашган компаниялар бор. Баъзи таниқли Intel шо»ба корхоналари: McAfee, Mobileye, Altera va VMware.
