Бачадон бўйни саратони — бу бачадон бўйни ҳужайраларининг анормал ўсиши ва шиш пайдо бўлиши. Бачадон бўйни саратони аёлларда энг кўп учрайдиган саратон турларидан биридир. Бачадон бўйни саратони эрта ташхис қўйилганда даволаш мумкин бўлган касалликдир.
Бачадон бўйни саратонининг белгилари қандай?
Бачадон бўйни саратони белгилари саратон босқичига ва тарқалишига қараб фарқ қилиши мумкин. Баъзи аёллар ҳеч қандай аломат сезмаслиги мумкин. Бачадон бўйни саратонининг энг кенг тарқалган белгилари:
- Анормал вагинал қон кетиш: ҳайз давридан ташқари, жинсий алоқадан кейин ёки менопаузадан кейин қон кетиш
- Анормал вагинал оқинди: ҳидли, рангли ёки қонли оқинди
- Тос бўшлиғидаги оғриқлар: қориннинг пастки қисмида ёки қорин бўшлиғида доимий ёки вақти-вақти билан оғриқ
- Жинсий алоқа пайтида оғриқ ёки ноқулайлик
Ушбу аломатлар бачадон бўйни саратонидан ташқари бошқа касалликларнинг белгилари бўлиши мумкин. Шунинг учун, ушбу аломатлардан бирини бошдан кечирган аёллар, албатта, шифокорга мурожаат қилишлари керак.
Бачадон бўйни саратонининг сабаблари нима?
Бачадон бўйни саратонининг аниқ сабаби номаълум. Бироқ, баъзи хавф омиллари бачадон бўйни саратони билан касалланиш эҳтимолини ошириши мумкин. Бу хавф омиллари:
Инсон папилломавируси (ҲПВ) инфексияси: ҲПВ жинсий йўл билан юқадиган вирусдир. ҲПВ инфексияси бачадон бўйни ҳужайраларида ўзгаришларга олиб келиши мумкин, бу эса саратонга олиб келади. ҲПВ инфексияси бўлган аёлларнинг аксариятида бачадон бўйни саратони ривожланмайди, аммо ҲПВ инфексияси бачадон бўйни саратони учун энг муҳим хавф омилидир.
Чекиш: Чекмайдиган аёлларга қараганда чекувчи аёлларда бачадон бўйни саратони ривожланиш хавфи юқори. Чекиш иммунитет тизимини заифлаштиради ва ҲПВ инфексиясидан келиб чиққан ҳужайра ўзгаришларини оширади.
Жинсий алоқани эрта ёшда бошлаш: Эрта ёшда жинсий алоқага киришган аёлларда бачадон бўйни саратони ривожланиш хавфи кечроқ бошланганларга қараганда юқори.
Бир нечта жинсий шерик билан жинсий алоқада бўлиш: Бир нечта жинсий шерик билан жинсий алоқада бўлган аёлларда бачадон бўйни саратони ривожланиш хавфи битта шерик билан жинсий алоқада бўлганларга қараганда юқори. Бир нечта жинсий шериклар билан жинсий алоқада бўлиш ҲПВ инфексиясига дучор бўлиш эҳтимолини оширади.
Иммунитет тизими заиф: Иммунитети заиф аёлларда иммунитети кучли бўлганларга қараганда бачадон бўйни саратони ривожланиш хавфи юқори. Бунга иммунитети заиф аёллар, ОИВ/ОИТС, орган трансплантатсияси, кимётерапия ёки кортизон каби дорилар сабаб бўлиши мумкин. Иммунитет тизими заиф бўлган аёллар ҲПВ инфексиясидан келиб чиққан ҳужайра ўзгаришларини назорат қилишда қийинчиликларга дуч келишади.
Бачадон бўйни саратони қандай аниқланади?
Бачадон бўйни саратони ташхиси шифокор томонидан ўтказиладиган текширув ва тестлар орқали амалга оширилиши мумкин. Бачадон бўйни саратонини ташхислашда қўлланиладиган усуллар:
Бачадон бўйни саратонини аниқлаш учун Пап Смеар тести қўлланилади. Ушбу тестни биринчи жинсий алоқадан 3 йил ўтгач ёки 21 ёшдан бошлаб ўтказиш тавсия этилади. 30 ёшгача бўлган аёлларни саратон касаллигидан ҳимоя қилиш учун йилига бир марта Смеар тестини ўтказиш тавсия этилади. Агар 30 ёшдан ошган бўлса, бу тест йилига уч марта қўлланилиши керак. Синов муваффақиятли натижалар бериши учун охирги ҳайз бошланганидан кейин тахминан 15 кун ўтиши керак. Бундан ташқари, тестдан 2 кун олдин жинсий алоқада бўлмаслик керак. Вагинани эҳтиёткорлик билан тозалаш муҳимдир.
Агар вагинал инфексия бўлса, инфексия даволанмагунча тест ўтказилмаслиги керак. Синовга кетаётганда вагинага ҳеч қандай модда қўлланилмаслиги керак. Пап Смеар тестини бошлашда бачадон бўйни кўринадиган бўлиши учун вагинага текширув асбоби киритилади. Ушбу босқичдан сўнг махсус, кичик чўтка ёрдамида бачадон бўйни атрофидан намуна бўлиб хизмат қиладиган ҳужайралар олинади. Олинган бачадон бўйни ҳужайралари намуналари лаборатория шароитида микроскоп остида текширилади ва патологик таҳлил ўтказилади. Ушбу таҳлил натижасида олинган ҳужайра намуналарида анормаллик бор-йўқлиги текширилади.
Бачадон бўйни саратонини даволаш усуллари қандай?
Бачадон бўйни саратонини даволаш саратоннинг босқичи ва тарқалиши, аёлнинг ёши, умумий саломатлиги ва фарзанд кўриш истагига қараб белгиланади. Бачадон бўйни саратонини даволашда қуйидаги усуллар қўлланилади:
Жарроҳлик: Оператсия бачадон бўйни ва унинг атрофидаги соғлом тўқималардан саратон тўқимасини олиб ташлаш учун ишлатилади. Жарроҳлик усуллари конизатсия (бачадон бўйни кичик қисмини олиб ташлаш), гистеректомия (бачадонни тўлиқ ёки қисман олиб ташлаш), тос аъзоларини эксентератсия қилиш (қувиқ, тўғри ичак ва қинни, шунингдек, бачадонни олиб ташлаш) каби муолажаларни ўз ичига олади.
Радиотерапия: Радиатсия терапияси саратон ҳужайраларини ўлдириш ёки уларнинг ўсишини юқори энергияли нурлар билан тўхтатиш учун ишлатилади. Радиотерапия оператсиядан олдин ёки кейин ёки жарроҳлик учун мос бўлмаган беморларда якка ҳолда қўлланилиши мумкин. Радиотерапия икки усулда амалга оширилиши мумкин: ташқи ёки ички.
Кимётерапия: Кимётерапия — бу саратон ҳужайраларини ўлдириш ёки уларнинг ўсишини тўхтатиш учун дори воситаларидан фойдаланиш.