Бачадон миомаси - сурункали мултифакториал касаллик бўлиб, унда орган деворида ўсиш динамикасини олдиндан айтиб бўлмайдиган силлиқ мушак ҳужайраларидан иборат тугунлар ҳосил бўлади. Бу ҳолат кўплаб аёлларда учрайди, ҳаёт учун хавфли эмас, лекин нохуш аломатларга олиб келиши мумкин, ҳомиладорликнинг бошланишига халақит беради. Ушбу мақолада миомани дастлабки босқичда қандай аниқлашни, уни қандай ҳолатларда даволаш кераклигини ва терапиянинг қайси усуллари энг самарали эканини айтиб ўтамиз.
Россия Соғлиқни сақлаш вазирлигининг маълумотларига кўра, репродуктив ёшдаги аёлларнинг 30-35 фоизида бачадон миомаси аниқланган. Тугунларнинг ўлчамлари ва сони ҳар хил. Улар кўпинча жуда кичик бўлиб, ўзларини ҳеч қандай тарзда намоён этмайдилар. Кўпчилик аёллар бутун ҳаёти давомида миома борлигини ҳаттоки англамаслиги мумкин.
Миома ташхиси қўйилган аёлларнинг атиги 30-35 фоизида симптомлар мавжуд. Миома балоғат ёшига қадар ва менопаузадан кейин ўсмайди. Бундай ҳолат репродуктив ёшдаги аёлларда учрайди.
Қайд учун эслатма
Бачадон девори учта қатламдан иборат. Органни ичкаридан қоплаган шиллиқ парда эндометриум дейилади. Ўрта қатлам - мёметриум - энг массив бўлиб, силлиқ мушаклардан ташкил топган. Ўз навбатида, у учта мушак толалари қатламидан иборат. Ташқарида бачадон бириктирувчи тўқима юпқа плёнкаси билан қопланган, унинг номи - сероз мембрана. Миома ўрта, мушак қатламида ривожланади.
Бачадон миомаси сабаблари
Ҳозирги вақтда олимлар миоматоз тугунларининг келиб чиқиш сабабларини аниқламаган. Иккита асосий назария мавжуд, аммо уларнинг иккаласида ҳам кучли далиллар мавжуд эмас:
Эмбрионал назария шуни изоҳлайдики, ҳомиланинг ривожланиш жараёнида анормалликлар бўлади. Эмбрион бачадонининг силлиқ мушак ҳужайралари узоқ вақт давомида, ҳомиладорликнинг 38-ҳафтасигача, ривожланишини тугатмайди ва беқарор ҳолатда бўлади (сийдик пуфаги ва ичакнинг силлиқ мушак ҳужайралари 16-ҳафтага қадар "пишиб" боради) ), шунинг учун улардаги нуқсонларнинг пайдо бўлиши хавфи юқори.
Шикастланиш назариясига асосланиб, такрорий такрорланадиган ҳайз сикллари, яллиғланиш жараёнлари, абортлар, бачадонни сидириб тозалаш, туғруқ пайтидаги акушерлик қўлланмасининг нотўғри техникаси ва ҳомиладорлик туфайли миометриум ҳужайраларида нуқсон пайдо бўлади.
Қайд учун эслатма
Илгари, миома гормонга боғлиқ бўлган, зарарсиз ўсма сифатида қабул қилинган. Бу ҳолат аёл гормонлари - эстроген ва прогестерон ўртасидаги мувозанат бузилиши туфайли ривожланади деб ишонишган. Ҳозир бу нуқтаи назар рад этилди.
Миоматоз тугун ҳар доим битта ҳужайрадан пайдо бўлади. Шикастланиш туфайли бу ҳужайра бўлинишни бошлайди ва тугун ҳосил қилади.
Бачадон миомаси - бу касаллик, бу касалликдан ҳеч бир аёл иммунитетига эга эмас. Вужудга келиш сабаблари номаълум бўлганлиги сабабли, йилига икки марта гинекологга мунтазам ташриф буюришдан ташқари, самарали профилактика усуллари мавжуд эмас. Шифокор ўзига хос бўлмаган белгиларга эътибор қаратиши ва текширувни буюриши мумкин.
Миомани қандай аниқлаш мумкин? Бачадон миомаси аломатлари ва ташхис усуллари
Тиббий адабиётда миоманинг кўплаб аломатлари тасвирланган, аммо кўпинча уларнинг учтаси ҳақида гап боради:
- Ҳайз қон кетишининг кўпайиши.
- Катта миома сийдик пуфаги ёки ичакка босим бериши мумкин, натижада сийиш ва нажас жараёнлари ёмонлашади.
- Қорин бўшлиғининг катталашиши. Кўп аёллар бу аломатни эътиборсиз қолдирадилар, чунки улар қорин чиқишини ортиқча вазн туфайли деб ўйлашади.
Бошқа мумкин бўлган аломатлар: пастки қоринда, белда, оёқларда оғриқ, жинсий алоқа пайтида оғриқ. Шуни эсда тутиш керакки, бу белгилар ўзига хос эмас ва кўпинча бошқа касалликларни ҳам кўрсатиши мумкин.
Аломатлар ва даволаш тактикасини танлаш бачадон миомасининг турига боғлиқ бўлиб, у ўз навбатида тугунларнинг жойлашуви билан белгиланади.
Бачадоннинг субсероз миомаси: тугунлар бачадоннинг ташқи томонидан ингичка ёки ёғон таглик ёрдамида сероз қобиқ остида жойлашгади. Субсероз тугунлар энг аломатсиз тугунлар туридир, улар узоқ вақт давомида аломатларни келтириб чиқармайдилар, ҳатто етарлича катта ҳажмга етишганда ҳам.
Субмукозал бачадон миомаси: тугунлар ичкарида, бачадон бўшлиғида, шиллиқ қават остида жойлашади. Улар уч турга бўлинади. Нолинчи тугун тури бачадон бўшлиғида тўлиқ жойлашган. Биринчи турдаги тугун тахминан ярмига, иккинчиси эса 30% дан камроқ бўртиб чиқади. Субмукоз тугунларнинг аломатлари эрта кўринади, улар кўпинча ҳомиладорлик билан боғлиқ муаммоларни келтириб чиқаради. Ҳатто кичик субмукоз миома (1-2 см) ҳайз кўриш пайтида қон кетишига олиб келади.
Интрамурал ёки интерститсиал (мушак ичи ёки мушак оралиғидаги) бачадон миомаси: тугунлар ўрта мушак қатламида жойлашган. Улар бачадон бўшлиғига ёки сероз мембранага яқинроқ жойлашган бўлиши мумкин. Кўпинча, уларнинг катталиги туфайли улар бачадоннинг ҳажмини сезиларли даражада ошириши, бачадон бўшлиғини ташқаридан сиқиб чиқариши ёки қўшни органларга (сийдик пуфаги, тўғри ичак) босиши мумкин.
Бачадон бўйни миомаси: бачадон бўйинининг мушак қаватидаги тугунлар.
Бачадон миомаси диагностикасининг асосий усули ултратовуш ҳисобланади. Ултратовуш пайтида шифокор тугунларнинг ўлчамини ва жойлашишини баҳолаши керак, чунки даволаш усулини танлаш шунга боғлиқ.
Агар миома ултратовуш сенсори уни тўлиқ кўролмаслиги даражасида катта бўлса, магнит-резонанс томография буюрилади.
Қайд учун эслатма
Миома пайтида бачадон ҳомиладорлик пайтида бўлгани каби катталашади. Шунинг учун илгари гинекологлар бачадоннинг катталигини текшириш пайтида "ҳафталик" деб айтишган. Масалан, аёлга: "Сизнинг бачадонингиз 11 ҳафталик каби катталашган", дейишлари мумкин.
Бачадон миомаси хавфлари
Россия Соғлиқни сақлаш вазирлигининг маълумотларига кўра, бачадон миомасининг аломатлари аниқлангандан кейин ҳам аёллар 1-3 йил давомида шифокорга мурожаат қилмасликлари мумкин. Бироқ, даволанишнинг бундай узоқ кечикиши табиий репродуктив касалликларга олиб келади. Агар ўсма 10 йил ичида даволанмаса, унда 40-65% ҳолларда у ўсиб боради.
Узоқ вақтдан бери мавжуд бўлган ва ўсиб борадиган тугун қуйидаги асоратларга олиб келиши мумкин:
- Кўп такрорланадиган кўп давр келадиган ҳайз сабабли анемия. Умумий қон текшируви уни аниқлашга ёрдам беради.
- Субмукозал миома бепуштлик ва бола тушишни келтириб чиқариши мумкин.
- Менопауза синдроми миомаси бор беморларда соғлом аёлларга қараганда 2-2,5 марта кўпроқ учрайди.
Асоратларнинг мавжудлиги жарроҳлик аралашувининг кўрсаткичига айланиши мумкин, оператсия ҳам органни сақлаб қолган ҳолда, ҳам радикал (бачадонни тўлиқ олиб ташлаш) бўлиши мумкин. Баъзида оператсияни шошилинч равишда амалга ошириш керак бўлади - масалан, миоматоз тугуннинг спонтан пролапси ёки бачадон тўқималарида дегенератив ўзгаришлар юз берганда.
Ҳар қандай катта миоматоз тугун дарҳол пайдо бўлмайди, у аста секин ривожланади. Агар сиз мунтазам равишда гинекологга ташриф буюриб, ултратовуш текширувидан ўтсангиз, уни ўз вақтида аниқлашингиз мумкин. Агар 20 ёшдан кейин барча аёллар ҳар йили ултратовуш текширувидан ўтганларида, миома муаммоси ҳозир мавжуд бўлган даражагача бўлмас эди.