Ҳомиладорликда хуррак отиш асосан ҳомиладорликнинг 2 триместрда, тахминан ҳомиладорлик календари бўйича16-ҳафтада ҳомиладорлик гармонлари бурун битишини бошлаши сабабли юзага келади.
Ҳомиладорликда хуррак отиш нима сабабдан юзага келади?
Аёлларда ҳомиладорлик гармонлари ошиши, эстроген ва прогестерон даражасининг кўтарилиши сабаб бурундаги шиллиқ пардалар шишади. Дам олаётган вақтингиз, бурун шиллиқ пардаларидаги шишлар туфайли хуррак отасиз. Шунингдек, хуррак отиш эҳтимоли ҳомиладорлик давридаги ортиқча вазнга ҳам боғлиқ. Ҳомиладорлик давридаги ортиқча вазн, бош ва бўйин атрофида қўшимча тўқималар ривожланишига сабаб бўлади, бу эса ўз навбатида хуррак отишни кучайтириши мумкин.
Ҳомиладорликда хуррак отиш прееклампсия белгисими?
Аксарият ҳолларда, хуррак отиш ҳомиладорликнинг яна бир салбий аломатларидан бири ҳисобланади. Бошқа муҳим факторлардан бири эса хуррак отиш обструктив уйқу апноесидан (томоқнинг орқа қисмидаги мушаклар нормал нафас олиш учун жуда кўп бўшашиши натижаси) келиб чиқади. Бу ҳолат ҳаво йўлларидаги сурункали шишлар натижасидир. Тадқиқотлар уйқу апноеаси юқори қон босими ва прееклампсия (ҳомиладорлик даврида юқори қон босимининг тўсатдан пайдо бўлиш ҳолати) билан боғлиқлигини кўрсатади. Прееклампсиянинг эклампсияга ўтиши ёки бошқа асоратларни келтириб чиқаришини олдини олиш учун уни бошқариш керак.
Прееклампсия белгилари: тўпиқлар, қўллар ва юзларнинг одатдагидан фарқли шишиши, кўриш қобилиятининг ўзгариши, хиралашиши ва истеъмол меъёри билан боғлиқ бўлмаган тарзда ортиқча вазн тўплаш. Ҳомиладорлик даврида уйқу апноеси бўлажак она ва болани кислороддан тўсиб қўяди, натижада туғилажак болада юрак касалликлари ва ўпка эмболияси каби соғлиқ муаммоларининг хавфи ошади. Уйқу апноесининг белгилари эрталаб бош оғриғи билан уйғониш ва тез-тез чарчаб қолиш, асабийлашиш ёки хотира билан боғлиқ муаммоларни (чарчоқ ва уйқусизлик ҳомиладорликнинг одатий белгилари ҳам бўлиши мумкин, айниқса биринчи ва учинчи триместрларда) келтириб чиқариши мумкин.
Қуйидаги аломатлар сизда кузатилаётган бўлса ва одатдагидан кўра кўпроқ хуррак отсангиз, албатта, шифокорингиз билан учрашинг. Уйқу апноеасидан азият чекаётган бўлсангиз, шифокорингиз Сиз учун соғлом ва хавфсиз вазн йўқотишни таъминлайдиган режа тузиб беради. Шуни унутмаслик керакки, ортиқча вазн уйқу апноеасига олиб келади.
Ҳомиладорлик даврида хуррак отишни қандай олдини олиш мумкин?
Хуррак отишни камайтириш ёки бутунлай тўхтатиш учун баъзи тавсияларни бажариш мумкин:
- Ён томон билан ухланг, чалқанча тарзда ухлаш хуррак отишни кучайтириши мумкин;
- Тикроқ ҳолатда дам олинг, бу жараёнда ёстиқлар билан бошингизни бироз баландроқда кўтариб ётиш ҳаво йўлингизни тозалашда ёрдам беради;
- Намлагичдан фойдаланинг, иссиқ ёки совуқ ҳароратда ҳавога намлик қўшиш дам олаётганингизда хуррак отишингизни олдини олади;
- Турли тутунлардан сақланинг, ҳатто, иккиламчи тутун ҳам нафас йўлларингизни безовта қилиши ва хуррак отишга олиб келиши мумкин.
Ҳомиладорлик пайтида қандай қилиб яхшироқ ухлаш мумкин?
Ҳомиладорлик пайтида уйқу гигиенаси жуда муҳимдир. Турли оғриқлар, безовталиклар ва уйқусизликка мойиллик туфайли уйқуда яхши дам ололмаётганингизни ҳис қилишингиз мумкин.
Ҳомиладорлик пайтида яхшироқ ухлаш учун баъзи маслаҳатлар:
- Танангизни бир ритмга келтириш учун ҳар куни уйқу бир хил вақтда ётишга ҳаракат қилинг. Бу одат эрталаб бир хил пайтда уйғонишингизга ҳам замин яратади.
- Ухлашдан олдин хотиржамлик келтирадиган уйқу одатини шакллантиринг. Мисол учун, илиқ ванна қабул қилиш, китоб ўқиш ёки мусиқа тинглаш.
- Хонангизни қоронғи, салқин ва нисбатан сокин сақлаш орқали ухлаш учун замин яратинг.
- Ҳар ҳафта ўртача 150 дақиқагача ҳомиладорлик машқларини бажариш орқали жисмоний фаолликни сақланг.
- Ухлашдан олдин ҳар қандай овқат ва эрмаклардан воз кечинг.
- Ётоқ ва ётоқхонангизни ухлаш учун сақланг. Тўшакда бошқа вазифаларни бажариш, масалан, смартфонни «титиб» чиқиш. Бу уйқу олдидан миянинг тин олишини қийинлаштириши мумкин.
Умуман олганда, ҳомиладорликда ҳар кеча 8 соатдан 10 соатгача ухлашни мақсадга мувофиқдир. Агар кечаси тез-тез уйғонсангиз, бундан ҳам кўпроқ уйқуга эҳтиёжингиз бўлиши мумкин.